Ile zarabia król?

Osiem państw europejskich funkcjonuje jako monarchia konstytucyjna. W przeciwieństwie do pozostałych krajów, rolę prezydenta sprawuje w nich panujący król lub królowa. Z racji piastowanego stanowiska, monarcha pobiera wynagrodzenie z budżetu państwa. Oprócz wydatków związanych z pełnieniem funkcji reprezentacyjnej płace królewskie mają służyć pokryciu kosztów utrzymania dworu. Z tego powodu są one odpowiednio wysokie. Poniżej przedstawiono zasady finansowania oraz wysokość pensji monarchów w Europie w 2010 roku.

Belgia

Tron królewski w Belgii, od 9 sierpnia 1993 roku należy do Alberta II z dynastii Koburgów.

Wynagrodzenie monarchy za sprawowanie funkcji królewskiej nazywa się listą cywilną (ang. The Civil List). Jego podstawę na cały okres panowanie wyznacza prawo z 6 listopada 1993 roku. Artykuł 1 tego dokumentu określa kwotę bazową na poziomie 6 048 604 EUR. W związku ze wzrostem CPI oraz zmianą wysokości płac, wartość ta powinna być waloryzowana. W 2010 lista cywilna wynosiła 10 388 000 EUR.

Wypłata jaką król Albert II otrzymuje z budżetu państwa, ma służyć głównie na pokrycie wynagrodzeń personelu (ok. 70%), utrzymanie rezydencji, wyjazdy, środki transportu, koszty administracyjne.

Ponadto, król posiada liczne nieruchomości, których przychód stanowi jego własność. Całkowitą wartość prywatnego majątku Alberta II Pałac Królewski szacuje na kwotę 12 500 000 EUR.

Członkowie rodziny królewskiej również mogą liczyć na wynagrodzenia rządowe. Są to tzw. dotacje wyznaczone w drodze ustaw. Ich wysokość zaprezentowano w Tabeli 1.

Dania

Naczelną funkcję królewską w Dani, od roku 1972 sprawuje królowa Małgorzata II. Jej roczne wynagrodzenie pochodzące z budżetu państwa nazywa się apanażem (fr. Apanaże). Pełni ono zadanie listy cywilnej. Podstawą płacy duńskiej królowej jest Act no. 491 z 7 czerwca 2001 roku, zwany Aktem Listy Cywilnej. Wysokość apanażu waloryzuje się dwa razy do roku na podstawie dynamiki wzrostu płac pracowników sektora publicznego. W październiku 2010 roku roczna pensja królowej Małgorzaty II wynosiła 75 100 000 DKK (10 078 034 EUR). 10% z tej kwoty, czyli 1 007 803 EUR otrzymuje Książę Consort, mąż królowej Małgorzaty II. Płaca siostry królowej, księżniczki Benedikte, stanowi 1,5% apanażu (151 171 EUR).

Część apanażu przysługująca parze królewskiej przeznaczona jest na pokrycie wynagrodzeń personelu, administracji, utrzymania nieruchomości oraz prywatne wydatki. W przypadku księżniczki Benedikte, ułamek jej listy cywilnej ma umożliwiać pełnienie funkcji reprezentacyjnej narodu.

Dodatkowo, rząd pokrywa wydatki królowej związane z utrzymaniem posiadłości od zewnątrz, ich renowacją oraz modernizacją.

Dzieci pary królewskiej oraz ich małżonkowie również otrzymują dotacje z budżetu. Wysokość ich wynagrodzeń przedstawia Tabela 2.


Wszyscy członkowie rodziny królewskiej oraz żona księcia Joachima, księżna Marie są zwolnieni z podatku dochodowego. Ponadto przysługuje im zwrot podatku VAT z zakupionych towarów i usług.

Hiszpania

Juan Carlos, obecny Król Hiszpanii, swoje panowanie rozpoczął 22 listopada 1975 roku. Od tego czasu pełni również funkcję głowy państwa. W wypełnianiu obowiązków wspomaga go dwór królewski.

Wynagrodzenie dla rodziny królewskiej oraz dworu gwarantują artykuł 65 oraz 134 Konstytucji. Zgodnie z nimi, każdego roku, w ustawie budżetowej, rząd wskazuje kwotę, która ma zostać przyznana królowi. W 2010 roku wynosiła ona 8 896 920 EUR. W związku z pogorszeniem sytuacji gospodarczej, na życzenie Jego Królewskiej Mości, wskazana dotacja rządowa była równa kwocie z poprzedniego okresu.

Choć Konstytucja pozostawia królowi swobodę w kwestii organizacji swojego budżetu, jego wydatki muszą być zgodne z rozporządzeniem królewskim nr 434/1988 z dnia 6 maja 1988 roku oraz aktualnymi zmianami. Ze wskazanego dokumentu wynika, że dotacja rządowa ma służyć m.in. pokryciu kosztów wynagrodzeń oraz ubezpieczenia społecznego dla pracowników dworu, wydatków codziennych oraz tych, związanych z pełnieniem funkcji reprezentacyjnej (transport, wystawne obiady, kolacje, zakwaterowanie).

Dwór nie stanowi jednostki administracji państwowej. Jednakże, wysokość pensji na poszczególnych stanowiskach związana jest z odpowiadającymi im państwowym miejscom pracy. Na przykład zarządca całego dworu otrzymuje wynagrodzenie odpowiadające płacy ministra.

Oprócz dotacji rządowej, wiele wydatków królewskich pokrywanych jest z poszczególnych ministerstw. W 2010 roku, na utrzymanie i renowację posiadłości monarchy Departament Dziedzictwa Narodowego przeznaczył 17 900 000 EUR. Koszty ochrony pokrywa Ministerstwo Spraw Wewnętrznych a oficjalnych pojazdów i szoferów – Ministerstwo Ekonomii i Finansów.

Holandia

Tron holenderski od 1980 obejmuje królowa Beatrix. Wynagrodzenie dla niej, typowanego na następcę tronu jej syna księcia Willema-Alexandra oraz jego żony księżnej Maxim gwarantuje konstytucja. Suma dotacji rządowych przyznanych rodzinie królewskiej w budżecie na 2010 rok wyniosła 39 473 000 EUR.

Kwota ta dzieli się na trzy części:

• wynagrodzenia członków rodziny królewskiej,
  
• dotacje z przeznaczeniem głównie na wynagrodzenia pracowników i koszty utrzymania,
  
• dodatek na opłacenie m.in. służb ochrony, wizyt oraz renowację.

Wynagrodzenia królowej Beatrix, księcia Willema-Alexandra oraz księżnej Maxim składają się z dwóch komponentów. Część oznaczona literą A odnosi się do kosztów służby. Składnik B służy pokryciu pozostałych wydatków. Łączna kwota pensji królewskich przyznanych w 2010 roku wyniosła 7 095 000 EUR. Około 72% tej wartości stanowiła płaca królowej.


Największą część całkowitych dotacji rządowych obejmują wynagrodzenia personelu oraz koszty utrzymania. W 2010 roku był to wydatek dla budżetu na poziomie 26 655 000 EUR. Pozostałe dodatki związane głównie z utrzymaniem bezpieczeństwa, wizytami oraz renowacją ustalono na łączną kwotę 5 723 000 EUR.

Luksemburg

Rolę głowy rodziny królewskiej Luksemburga od dnia 7 października 2000 roku sprawuje Wielki Książe Luksemburga Henryk. Na tron wstąpił on po abdykacji swojego ojca, Wielkiego Księcia Luksemburga Jana.

Prawo do wynagrodzenia gwarantuje panującemu artykuł 43 Konstytucji z 1948. Według przepisów, podstawowa wartość listy cywilnej wynosi 300 000 LUF (franków luksemburskich, zastąpionych przez EUR w 2002 roku). Zmiana tej kwoty może nastąpić tylko z mocy prawa, na początku panowania każdego królestwa. Lista cywilna ma umożliwić monarchowi sprawowanie funkcji głowy państwa.

Dodatki pieniężne, wypłacane rodzinie królewskiej, zawarte są w ustawie budżetowej. W 2010 roku, suma wszystkich pozycji, łącznie z listą cywilną, wyniosła 8 756 638 EUR.

Norwegia

Harald V Glucksburg panowanie na dworze norweskim sprawuje od 17 stycznia 1991 roku.

Zarobki rodziny królewskiej ustala Ministerstwo Administracji Rządowej, Reformy i Spraw Kościoła (FAD). Wysokość dotacji dla monarchii w roku 2010 zawiera odpowiednie rozporządzenie rządowe na lata 2009-2010 w rozdziale 1 pod pozycją 50 oraz 51. Pierwsza suma pieniężna ma służyć pokryciu kosztów administracyjnych związanych z wykonywaniem funkcji głowy państwa, wynagrodzeniami pracowników, eksploatacją oraz utrzymaniem i rozwojem własności państwowych. Celem drugiej jest finansowanie specjalnych projektów dworu. W 2010 roku pozycja 50 wyniosła 142 509 000 NOK (17 240 789 EUR), a 51 – 1 500 000 NOK (181 471 EUR). W sumie król Harald V Glucksburg otrzymał z budżetu 144 009 000 NOK (17 422 260 EUR).

Oprócz wynagrodzenia z budżetu, król osiąga także dochody z tytułu wynajmu mieszkań dla pracowników zamku królewskiego. W 2010 z tego źródła uzyskał on 173 580 NOK (21 129 EUR). Pozostałe przychody w tym samym roku utworzyły opłaty administracyjne (np. zwiedzanie zamków królewskich) na poziomie 237 250 NOK (28 703 EUR) oraz zwroty wynikające np. z przepisów prawa podatkowego o łącznej wartości 342 898 NOK (41 484 EUR).

Osobne fundusze przeznaczone są na wynagrodzenia personelu następcy tronu Norwegii, księcia Haakona oraz jego żony, księżnej Mette-Marit. Ich łączną kwotę w 2010 roku ustalono na poziomie 16 428 000 NOK (1 987 465 EUR) z czego 15 728 000 NOK (1 902 779 EUR) wynikało z rozporządzenia na lata 2009-2010 rozdział 1, pozycja 50.

Szwecja

Tron szwedzki od 15 września 1973 roku należy do króla Karola XVI Gustawa. U jego boku zasiada królowa Sylwia. Oprócz sprawowania naczelnych funkcji państwowych i zarządania dworem, do ich obowiązków należy utrzymanie oraz ochrona królewksiego dziedzictwa kulturowego a także promowanie kultury narodowej na świecie.

Szwedzki dwór królewski podzielony jest na trzy jednostki:

• administracja dworu,
  
• administracja pałacu,
  
• administracja obszaru królewskiej wyspy Djurgården w Sztokholmie (RDA).

Finansowanie każdej jednostki odbywa się według odrębnych zasad.

Na administrację dworu (w tym wynagrodzenia pracowników), rodzina królewska otrzymuje od państwa dotację zwaną tak samo jak w Danii, czyli apanażem. W 2010 roku jej wysokość wynosiła 63 700 000 SEK (6 250 000 EUR). 57% płacy króla przeznaczone jest na zarządzanie dworem. 19% stanowi budżet królowej Sylwi. Natomiast 6% apanażu otrzymuje najstarsza córka pary królewskiej – księżniczka Wiktoria. Pozostała część dotacji, czyli 18% służy pokryciu kosztów utrzymania stajni królewskich.

Wydatki związane z administracją pałacu tylko częściowo pokrywa państwo. Pozostałe fundusze na ten cel pochodzą z przychodu z wynajmu, leasingu, wycieczek turystycznych oraz działalności sklepów z pamiątkami. Niemniej jednak, w 2010 roku, na administrację pałacu król otrzymał od rządu 61 200 000 SEK (6 010 000 EUR).

Wyspa Djurgården utrzymuje się natomiast z własnych wpływów. Ponieważ w przeszłości na jej terenie znajdowały się królewskie tereny łowieckie a obecnie to ważny punkt turystyczny, przychody i wydatki równoważą się.

Wielka Brytania

Królowa Elżbieta II na brytyjskim tronie królewski panuje od 2 czerwca 1953 roku. Państwo wypłaca jej wynagrodzenie w postaci listy cywilnej oraz dotacji. Rodzina królewska czerpie ponadto korzyści finansowe z posiadłości ziemskich.

Historia listy cywilnej sięga w Wielkiej Brytanii XVIII wieku. Od tego czasu monarcha na wydatki własne oraz związane z utrzymaniem dworu otrzymuje z budżetu państwa ustalone wynagrodzenie. W zamian za to, zyski generowane przez spółki królewskie trafiają do skarbu państwa. W 2010 wynosiły one 210 700 000 GBP. W okresie 1990-2000, w związku z wypłatami listy cywilnej skarbiec królewski zgromadził oszczędności w kwocie 35 600 000 GBP (40 080 000 EUR). Ta sytuacja sprawiła, że na okres 2000-2010 wynagrodzenie od państwa dla królowej zostało zamrożone. Stąd, wysokość listy cywilnej utrzymywała się na stałym poziomie 7 900 000 GBP (8 890 000 EUR). W 2010, podobnie jak w latach poprzednich, płaca królowej okazała się niewystarczająca i musiała ona zaciągnąć z rezerw kwotę 5 600 000 GBP (6 300 000 EUR). Duże potrzeby finansowe wynikają z wysokich kosztów utrzymania personelu dworskiego, którego łączna wartość wynagrodzeń w 2010 roku wyniosła 10 200 000 GBP (11 480 000 EUR).

Oprócz listy cywilnej, rząd pokrywa wydatki rodziny królewskiej związane z:

• utrzymaniem posiadłości królewskich,
  
• komunikacją i informacją,
  
• lotniczymi oraz kolejowymi podróżami królewskimi.

Wysokość wskazanych dotacji, w 2010 roku wyniosła odpowiednio: 15 000 000 GBP, 500 000 GBP oraz 5 000 000 GBP (łącznie 23 080 000 EUR).

Wszystkie wymienione dotąd wynagrodzenia pochodzą z budżetu państwa a od 2012 roku mają stanowić jedną wypłatę. W 2010 roku ich suma uplasowała się na poziomie 34 000 000 GBP (38 280 000 EUR).

Dodatkowo, na swoje prywatne wydatki, królowa ma do rozdysponowania fundusze pochodzące z posiadłości ziemskich w Księstwie Lancester. Natomiast jej najstarszy syn, Karol, jednocześnie Książę Walii, dysponuje przychodami Księstwa Cornwall.

Pozostali członkowie rodziny królewskiej również otrzymują wynagrodzenie od państwa. Wysokość ich wynagrodzeń zamieszczono w Tabeli 5.

Podsumowanie

Informacje przedstawione dla ośmiu europejskich monarchii konstytucyjnych, pozwoliły na porównanie płac rządów krajowych wypłacanych monarchom. Z zestawienia wynika, że najwyższe wynagrodzenie na tronie królewskim obowiązywały w Holandii oraz Wielkiej Brytanii. W 2010 roku holenderska królowa Beatrix otrzymała od państwa 39,5 mln EUR, a brytyjska królowa Elżbieta II 38,3 mln EUR. Ponad połowę mniej zarobił Król Norwegii Harald V Glucksburg. Najniższe pensje dla monarchy wypłaciły rządy Hiszpanii oraz Luksemburga, gdzie wyniosły one odpowiednio 8,9 mln EUR oraz 8,8 mln EUR.



Iwona Karkocha

Bibliografia:

 

Ocena:

Kliknij aby ocenić