Wynagrodzenia w IT i telekomunikacji w 2004 roku

W powszechnej opinii zarobki pracowników zatrudnionych w branży IT i telekomunikacji zdecydowanie przewyższają wynagrodzenia przeciętnego Kowalskiego. Wśród wielu Polaków panuje przekonanie, że ukończenie wyższych studiów w którejś z tych dziedzin nie tylko gwarantuje znalezienie dobrej pracy, ale również sowite płace. Wyniki naszego badania pokazują, że generalnie jest to prawda, ale jak zwykle diabeł tkwi w szczegółach. Okazuje się, że w niektórych przypadkach informatycy zarabiają zdecydowanie poniżej średniej krajowej. Jednocześnie nasze badania potwierdziły tezę, że lepiej płatną branżą jest telekomunikacja niż informatyka. Różnica płac w obydwu tych branżach nie jest wielka - wynosi 200 zł, ale na stanowiskach specjalistycznych sięga nawet 700 zł.

Ile więc zarabiają przedstawiciele tych zawodów? Według naszych badań zupełnie przyzwoicie, bo 2 800 zł w IT i 3 000 zł w branży telekomunikacyjnej. Pamiętajmy, że przeciętna dla naszego badania wyniosła 2 188 zł. Jednocześnie należy zaznaczyć, że zarobki informatyków są niezwykle zróżnicowane. Okazuje się, że najbardziej dochodowym zajęciem dla informatyka jest programowanie - pracownicy firm zajmujących się produkcją tzw. software'u zarabiają przeciętnie 3 500 zł. Na drugim biegunie znajdują się pracownicy zajmujący się serwisem komputerów. To jeden ze wspomnianych wcześniej przypadków, gdzie wynagrodzenia informatyków nie osiągają nawet przeciętnej płacy w Polsce. Przyjrzyjmy się więc jak wyglądają wynagrodzenia w branżach telekomunikacyjnej i IT.

Jak wynika z tabeli 1 i wykresu 1 wynagrodzenia informatyków i pracowników sektora telekomunikacyjnego są silnie zróżnicowane. Najogólniej można zaznaczyć, że najwięcej pracowników obydwu branż zarabia między 1 000 a 3 000 zł. Co ciekawe zupełnie sporo osób jest opłacanych na poziomie 5 - 7 tys. zł. Rozkłady wynagrodzeń informatyków i pracowników telekomunikacji są bardzo podobne, ale widać, że wśród tych pierwszych nieco częściej występują zarobki do 5 tys. zł, w telekomunikacji zaś więcej jest osób zarabiających powyżej 5 tys. zł.

Zauważmy, że pomimo popularnej opinii o wysokich zarobkach informatyków, duża część z nich zarabia poniżej 2 000 tys. zł brutto, czyli mniej niż 1 400 zł "na rękę". Dotyczy to aż 35% informatyków. Innymi słowy - co trzeci informatyk przynosi do domu mniej niż 1 400 zł. Mniejsza jest grupa pracowników branży IT, która otrzymuje powyżej 5 tys. zł brutto. Takich informatyków jest 20% i można się domyślać, że są to w zdecydowanej przewadze kierownicy i dyrektorzy.
Nieco korzystniej kształtują się zarobki w sektorze telekomunikacyjnym, choć i tam zatrudniona jest całkiem spora grupa pracowników, którym ciężko jest coś odkładać z pensji.

W przypadku tej branży dokładnie co trzeci pracownik zarabia mniej niż 2 000 zł brutto. Mniej, bo około 23%, jest "bogaczy", czyli zarabiających powyżej 5 tys. zł. Wśród pracowników telekomunikacji wynagrodzenia ponad 5% przekroczyły w 2004 r. 10 tys. zł.

Obydwie branże, a szczególnie informatyka, kojarzą się zazwyczaj z młodymi pracownikami. Okazuje się jednak, że w obu tych rodzajach działalności w cenie jest doświadczenie, zdobywane wraz z wiekiem. Studenci, a także absolwenci z kilkuletnim stażem na natychmiastowe fortuny nie mają co liczyć. W przypadku pracowników branży telekomunikacyjnej najwyższe zarobki osiągają pracownicy niewiele po trzydziestce, a więc wykształceni już po przemianach ustrojowych, ale mający za sobą kilka, kilkanaście lat praktyki zawodowej. Zarobki pracowników po czterdziestce są już o 500 zł niższe. Co ciekawe, wśród informatyków zarobki nie spadają po przekroczeniu 35 lat. W przypadku tej grupy zawodowej płace właściwie wzrastają proporcjonalnie do wieku, chociaż zauważalne jest spłaszczenie wynagrodzeń w wieku 31 - 40 lat. Przy analizie danych rzuca się w oczy szczególna sytuacja najmłodszych pracowników, w dużej mierze studentów. Różnica płac na korzyść informatyków sięga tu prawie 400 zł, czyli aż 23%. Wygląda więc na to, że informatycy są aż tak poszukiwani, że nawet niedoświadczeni studenci mogą liczyć na przyzwoite pensje.

Truizmem jest stwierdzenie, że wynagrodzenie zależy od pozycji pracownika w hierarchii firmy. Niemniej jednak, przyglądając się dokładnie zarobkom w branżach IT i telekomunikacyjnej zauważyć można ciekawą zależność. O ile wynagrodzenia na większości szczebli zarządzania są wyższe w telekomunikacji, to zależność ta nie dotyczy pracowników szeregowych. Okazuje się bowiem, że płace tych pracowników w firmach IT sięgają 2 000 zł, tymczasem ich koledzy na takich samych stanowiskach w telekomunikacji zarabiają prawie 200 zł mniej. Dokładnie 10% pracowników szeregowych w telekomunikacji zarabia poniżej 950 zł brutto. "Na rękę" jest to ledwie 680 zł. Odwrotne zależności zachodzą na stanowiskach specjalistycznych i dyrektorskich. W przypadku tych drugich, różnica przekracza nawet 3 000 zł na korzyść telekomunikacji. Na stanowiskach dyrektorskich w telekomunikacji można zresztą zbić niezły majątek. Zarobki 10% dyrektorów firm telekomunikacyjnych przekraczają poziom 32 500 zł. Bardzo zbliżone w obydwu branżach są za to płace menedżerów średniego szczebla. Zwraca również uwagę fakt, że płace w IT są zdecydowanie bardziej egalitarne niż w telekomunikacji. Rozpiętość przeciętnych wynagrodzeń w skrajnych grupach (stosunek wynagrodzeń prezesów do pracowników szeregowych) wynosi 3,5. Ten sam wskaźnik w telekomunikacji przekracza już 5,5.

O tym, że kobiety są w naszym kraju dyskryminowane w kwestii wynagrodzeń dość dobrze wiadomo (szczegóły w artykule "Płeć a wynagrodzenia"). Analizując ten temat w interesujących nas branżach okazuje się jednak, że nie zawsze tak jest. Telekomunikacja wprawdzie wpisuje się w ten trend - dyskryminacja płacowa kobiet jest nawet większa niż gdzie indziej. Kobiety w tej branży zarabiają 2 300 zł, podczas gdy mężczyźni 3 150 zł. Okazuje się, że dużo bardziej sprawiedliwe pod tym względem są płace w bardzo zmaskulinizowanym zawodzie informatycznym. Przeciętne płace mężczyzn wynoszą tu 2 800 zł, podczas gdy kobiet 2 500. Różnica 300 zł to wprawdzie nie tak mało, ale to i tak lepiej niż w całej polskiej gospodarce.

Różnice w płacach pracowników zatrudnionych w polskich i zagranicznych firmach IT i telekomunikacyjnych zaznaczają się w sposób zdecydowany. O ile jest to zjawisko normalne w polskiej rzeczywistości, to w opisywanych branżach przybiera już niepokojące niemal rozmiary. Okazuje się bowiem, że przeciętny informatyk zatrudniony w firmie z rodzimym kapitałem zarabia zaledwie 58% tego, co jego kolega pracujący w międzynarodowej korporacji. Czy różnice w kwalifikacjach tych informatyków są aż tak znaczne, skoro polskie firmy z sektora IT rozwijają się w co najmniej zadowalający sposób? Nieco większa równość panuje w telekomunikacji, ale i tak pracownicy firm międzynarodowych zarabiają o prawie 60% więcej niż w rodzimych. Co ciekawe, płace w polskich firmach w obydwu branżach różnią się tylko symbolicznie.

Nie da się ukryć, że jeśli się chce dobrze zarabiać, w obu branżach należy szukać pracy w największych firmach. Zarobki tam są ponad dwukrotnością tych w najmniejszych przedsiębiorstwach. W firmach zatrudniających przynajmniej 250 pracowników (nieważne czy IT, czy telekomunikacyjnych) zarabia się przeciętnie powyżej 3 500 zł, znacząco więcej niż ogólnie w branży. Jeżeli pracować w firmach średnich (10 - 49 pracowników), to raczej szukać należy firm z branży IT. W takich przedsiębiorstwach można zarobić przyzwoicie, bo przeciętnie 2 600 zł. Tymczasem w średnich firmach telekomunikacyjnych płace są już znacznie niższe, ledwie przekraczając 1 800 zł brutto, czyli niecałe 1 250 zł netto.

Zauważamy w Polsce coraz większe skupienie firm z konkretnych branż w danym rejonie. W interesującej nas branży IT przykładem może być Kraków, który ma nadzieję wyrosnąć na polską Dolinę Krzemową. Okazuje się, że ambicje takie nie oznaczają jeszcze, że krakowscy informatycy mogą poszczycić się najwyższymi zarobkami w Polsce. Tak jak we wszystkich właściwie działach gospodarki, tak i w IT oraz telekomunikacji prym w tym względzie wiedzie Warszawa. Kraków i ogólniej całe województwo małopolskie znalazły się w branży IT na drugim miejscu. W przypadku zaś telekomunikacji wyższe płace (poza stolicą) oferują firmy z województwa pomorskiego.

Przyglądając się wynagrodzeniom w wybranych dużych miastach, widać wyraźnie, jak duże są dysproporcje płac. O ile w Warszawie, a także Krakowie, Poznaniu, czy w Trójmieście można zarobić dosyć przyzwoicie, to już np. w Łodzi płace informatyków do wysokich nie należą. Biorąc pod uwagę, że zarobki w aglomeracjach są wyższe niż w mniejszych miejscowościach, można wysnuć wniosek, że płace informatyków w miastach np. powiatowych nie odbiegają od poziomów wynagrodzeń w innych branżach.

Prześledźmy jeszcze, jak kształtują się zarobki informatyków w innych niż IT i telekomunikacja branżach. Wiadomo przecież, że firmy z innych branż również zatrudniają specjalistów "od komputerów" i to nieraz wielu. Tak więc rynek pracy informatyków nie zamyka się tylko i wyłącznie w analizowanych przez nas branżach. Uzyskane przez nas wyniki nie dziwią - zwłaszcza, jeśli chodzi o skrajne sektory. Zdecydowanie najsłabiej wynagradzani są informatycy w sektorze edukacyjnym. Na najwyższe zarobki można liczyć oczywiście w bankowości. Zarobki informatyków w bankach sięgają przeciętnie 3 700 zł, ale to nie dziwi, zważywszy, że od ich pracy zależy często bezpieczeństwo naszych pieniędzy. W pozostałych analizowanych przez nas branżach tak wielkich różnic już nie ma. Ogólnie więc można powiedzieć, że zarobki informatyków poza branżą IT i telekomunikacyjną kształtują się na poziomie pomiędzy 2 400 a 3 000 zł.

Rok 2004 był bardzo dobry dla informatyków. Prawie połowa z nich otrzymała wówczas podwyżki. Jednocześnie ledwie co dziesiątego pracownika branży IT dotknął przykry fakt obniżki wynagrodzenia. Również pracownicy sektora telekomunikacyjnego nie powinni narzekać, chociaż ich sytuacja była nieznacznie gorsza. Podwyżki płac otrzymał więcej niż co trzeci pracownik telekomunikacji, z drugiej jednak strony prawie co piątemu z nich wynagrodzenie spadło. Czyżby miało to oznaczać, że wynagrodzenie w obu branżach wyrównuje się?

Po analizie zarobków w IT i telekomunikacji można wysunąć wniosek, że w branżach tych opłaca się pracować. Jeśli chodzi o informatyków, zdecydowanie najbardziej warto poszukać zatrudnienia w dużych zagranicznych firmach zajmujących się tworzeniem oprogramowania. Smutnym natomiast faktem jest słabe opłacanie informatyków - naukowców. Nie wróży to szczególnie dobrze rozwojowi sektora nowoczesnych technologii w Polsce. Chociaż okazuje się, że nawet to nie przeszkadza polskim studentom informatyki w zdobywaniu światowych laurów, o czym dobitnie świadczą osiągnięcia informatyków z Uniwersytetu Warszawskiego.