Jak organizacja wielkich imprez sportowych wpływa na wynagrodzenia
w danym kraju?

Wiele krajów ubiega się organizację imprez sportowych wielkiego formatu. W 2007 roku zaszczyt goszczenia 16 najlepszych reprezentacji starego kontynentu przypadł Polsce oraz Ukrainie. Oba kraje rozpoczęły przygotowania do mistrzostw w piłce nożnej - Euro 2012. Większość z nas zastanawia się, w jaki sposób i czy w ogóle organizacja tej imprezy wpłynie na nasze życie, a w szczególności na gospodarkę.

Niniejszy artykuł jest krótkim podsumowaniem raportu poświęconego wpływowi wielkich imprez sportowych na wynagrodzenia pracowników pięciu gałęzi gospodarki : budownictwa, hoteli i restauracji, handlu i usług, transportu oraz nieruchomości. Analizy zostały sporządzone dla pięciu krajów: Wielkiej Brytanii, Belgii, Holandii, Portugalii oraz Włoch. Państwa te były organizatorami mistrzostw Europy w piłce nożnej oraz olimpiad zimowych. Na podstawie tej grupy krajów zostały przeprowadzone analizy i porównania odnośnie relacji wynagrodzeń z czynnikami makroekonomicznymi.

Wszystkie z badanych krajów były organizatorami mistrzostw Europy w piłce nożnej lub olimpiad zimowych:

1. Wielka Brytania – EURO 96. Kraj na początku lat dziewięćdziesiątych wyszedł z kryzysu poprzedniej dekady. PKB rosło w szybkim tempie, a PKB per capita osiągnęło poziom 16 500 w 1996 roku. Przed organizacją imprezy zauważono również spadek bezrobocia oraz inflacji.
   
2. Belgia i Holandia – EURO 2000. Po raz pierwszy historii mistrzostwa Europy zostały zorganizowane przez dwa kraje. Zysk z organizacji oszacowano na 800 mln EUR.
   
3. Portugalia - EURO 2004. Organizacja turnieju pochłonęła wiele milionów euro. Koszty okazały się 10-krotnie większe niż wstępnie zakładano. Mimo tego Portugalia zyskała na organizacji imprezy blisko 850 milionów EURO.
   
4. Włochy – olimpiada zimowa w Turynie. Kraj ten wydał na samą organizację imprezy około 3,5 mld EUR.

W artykule zaprezentowano tylko nieliczne analizy. Pozostała część znajduje się w raporcie. Porównania i analizy w artykule zostały przeprowadzone w oparciu o następujące wskaźniki:

1. Produktywność pracy – PKB per capita oddaje zmiany w produktywności gospodarek narodowych. Produktywność jest wyrażona w relacji do średniej krajów Unii Europejskiej. Jest miarą efektywności pracownika: wielkość produkcji na jednego zatrudnionego lub na ustaloną jednostkę czasu pracy. Dane są wyrażone w PPS (Purchasing Power Standards), tzn. we wspólnym mierniku, który eliminuje różnicę w poziomie cen pomiędzy krajami, pozwalając na porównania PKB. Wskaźnik nie rozróżnia osób pracujących na pełny i niepełny etat.
   
   
2. Inflacja – rozumiana jako wzrost cen konsumpcyjnych dla koszyka dóbr i usług w gospodarce narodowej. Przedstawiona jako wartość średnioroczna dla kraju.
   W raporcie oprócz wyżej wymienionych mierników ekonomicznych znajdują się analizy oparte o stopę bezrobocia, nakłady inwestycyjne oraz PKB.

W niniejszym artykule zostanie pokazana zmiana średniego wynagrodzenia w poszczególnych krajach i branżach w okresie przygotowań do imprez. Porównania poszerzono o zmianę poziomu inflacji w państwach-organizatorach oraz jego powiązania z wydajnością pracy.

Wszystkie badane kraje należały w chwili organizacji imprez do grupy państw rozwiniętych gospodarczo. Większość środków na inwestycje związane z organizacją wielkich imprez sportowych pochodzi ze źródeł publicznych. Przykładowo w Portugalii 25% kosztów poniósł rząd centralny, resztę – samorządy lokalne z regionów, w których odbywały się zawody. Zgodnie z zasadami ekonomii tego rodzaju impuls powinien doprowadzić do wystąpienia efektu mnożnika, a co za tym idzie – przyspieszenia rozwoju gospodarczego.

Efekt mnożnika można tłumaczyć jako zysk z każdej zainwestowanej jednostki pieniężnej. Innymi słowy, jeżeli na inwestycję przeznaczono 100 mln EUR, a zyski wyniosły 150 mln EUR, to wskaźnik mnożnika jest na poziomie 1,5. Wszyscy organizatorzy odnotowali większe lub mniejsze przychody. Badania przeprowadzone po zakończeniu wielkich imprez sportowych dowodzą, że jeszcze nigdy nie zdarzyło się tak, że jakieś państwo straciło na organizacji.

Niemniej jednak okazuje się, że zainwestowane pieniądze w gospodarkę nie przekładały się na wzrost wynagrodzeń w poszczególnych branżach. Na podstawie kilku analiz zostanie pokazana zależność płac z organizacją wielkich imprez sportowych.

Jako okres przygotowań na potrzeby artykułu przyjęto, że jest to czas 3 lat przed organizacją imprezy sportowej oraz właściwy rok imprezy. Taki zakres jest podyktowany przez fakt, że to właśnie wtedy następuje największy zastrzyk pieniędzy dla gospodarki. Jest to moment kiedy powstaje duża część infrastruktury, a usługi związane z obsługą imprez odgrywają coraz ważniejszą rolę.

Średnie wynagrodzenia

W badanych okresach najwięcej zyskali Włosi. Ich wynagrodzenia wzrosły w całym okresie przygotowawczym o 12,2%, co daje średnią 3,3% w ciągu roku. Za nimi znaleźli się Brytyjczycy i Belgowie ze wzrostem odpowiednio 9,9% i 7,9%. W Portugalii i Holandii zmiany wysokości wynagrodzeń były mniejsze. Portugalczycy mieli podwyżki rzędu 6,4%, natomiast Holendrzy - na poziomie 5,9%.


Roczne zmiany wynagrodzenia w okresie przygotowawczym w badanych krajach nie przekraczały 3,3%. Wzrost powyżej 3% zanotowano tylko we Włoszech. Jednak na podstawie wartości przeciętnych liczonych dla okresów przygotowawczych trudno wyciągać konkretne wnioski. Żeby przeanalizować rzeczywisty wpływ imprez na wynagrodzenia warto przyjrzeć się bardziej szczegółowym wskaźnikom.

Zmiany wynagrodzeń w wybranych branżach

Budownictwo
Budownictwo jest branżą, do której w ramach przygotowań do wielkich imprez kierowane są stosunkowo największe środki. Budowa stadionów, dróg dojazdowych i autostrad to koszty sięgające setek milionów euro. Podobnie jak modernizacja trakcji kolejowych czy lotnisk. Przedsiębiorstwa z branży budowlanej zaangażowane są także w proces powstawania nowych ośrodków turystycznych, baz treningowych i wszelkiego rodzaju obiektów niezbędnych przy organizacji imprez tak dużej skali.

Zwiększone wydatki w budownictwie powinny w takiej sytuacji przełożyć się na wzrost pensji pracowników tam zatrudnionych. Na wykresie 3 widać wyraźnie, że w każdym z badanych krajów w okresie przygotowawczym dynamika zmian płac w budownictwie była większa niż w gospodarkach ogółem. Na szczególną uwagę zasługuje Holandia. W tym kraju wynagrodzenia w budownictwie rosły blisko dwukrotnie szybciej niż w gospodarce. Największy procentowy wzrost wynagrodzeń w budownictwie zaobserwowano we Włoszech – 12,8%. Również w Wielkiej Brytanii dynamika wzrostu wynagrodzeń przekroczyła 10%. W Belgii i Portugalii w branży budowlanej podwyżki płac przez okres 3 lat nie przekroczyły 9%.


Hotele i restauracje
Częstym argumentem podnoszonym przez zwolenników organizacji wielkich imprez jest korzystny wpływ tego rodzaju wydarzeń na turystykę. Potrzeba stworzenia nowych miejsc noclegowych, poprawy już istniejących czy wreszcie znaczny wzrost liczby gości powinien powodować poprawę kondycji branży.
Kiedy popatrzymy na wykres 4, to okazuje się, że tylko w dwóch krajach widać znacząco wyższą dynamikę wzrostu płac niż w gospodarce ogółem. Taka sytuacja miejsce w Portugalii i Wielkiej Brytanii. Wzrost był odpowiednio na poziomie 16% i 11,4%. W pozostałych krajach tj. Holandii, Belgii i we Włoszech zmiany płac zatrudnionych w branży hoteli i restauracji nie były wyższe od wzrostów w poszczególnych gospodarkach ogółem.


Transport
Setki tysięcy gości odwiedzających dany kraj w czasie trwania imprezy sportowej musi być przewiezionych z hotelu na stadion i z powrotem, do innego miasta czy na lotnisko. Wcześniej miliony ton surowców i półproduktów niezbędnych do wybudowania infrastruktury technicznej musi znaleźć się na miejscu. Branża transportowa zaangażowana jest w cały proces związany z organizacją wydarzenia sportowego takiego, jak mistrzostwa świata czy olimpiada.
Wynagrodzenia w transporcie rosły szybciej niż w poszczególnych gospodarkach w czterech z pięciu badanych krajów. Jedynie we Włoszech dynamika zmian płac w tej branży nie była wyższa niż w gospodarce ogółem. Najwyższe wzrosty wynagrodzeń zanotowano w Portugalii. W tym kraju płace w transporcie były ponad dwukrotnie wyższe niż we wszystkich branżach w kraju. Jeszcze tylko w Wielkiej Brytanii procentowa zmiana płac w analizowanej branży przekroczyła 10%. W pozostałych krajach wzrost wynagrodzeń w transporcie w okresie przygotowawczym nie przekroczył 9%.


Nieruchomości
Bezpośrednio związana z budownictwem, a co za tym idzie wielkimi imprezami, jest branża obsługi nieruchomości. Administracja budynków, wynajem powierzchni biurowych wynika ze zwiększonej ilości nowych inwestycji.
Bardzo zróżnicowane zmiany wynagrodzeń zauważa się w okresie przygotowawczym w branży nieruchomości. W trzech z pięciu badanych krajów dynamika wzrostu płac była wyższa od średniej zmiany w poszczególnych gospodarkach ogółem. Największe zmiany wynagrodzeń na korzyść branży nieruchomości zaobserwowano w Portugalii. Dynamika wzrostu płac sięgnęła tam ponad 23%. W okresie przygotowawczym do imprez sportowych jeszcze w dwóch krajach zanotowano wyższe tempo zmian wynagrodzeń niż w całej gospodarce. Miało to miejsce w Holandii oraz Belgii, odpowiednio – 12,1% i 9,6%. We Włoszech i w Wielkiej Brytanii w okresie przygotowań do mistrzostw Europy w piłce nożnej w branży nieruchomości nastąpił niższy przyrost wynagrodzeń niż w gospodarkach ogółem.


Handel detaliczny i hurtowy
Maskotki, gadżety i flagi, pamiątki, produkty spożywcze, napoje. Tysiące osób odwiedzających stadiony wydają miliony euro. Przekłada się to bezpośrednio na wzrost obrotów w handlu zarówno detalicznym jak i hurtowym. Bezpośredni wpływ imprez odczuwalny jest jednak przez branże dopiero wtedy, gdy impreza trwa.

Równie ważny jest pośredni wpływ imprez na wynagrodzenia w okresie przygotowawczym. Wielkie inwestycje w budownictwie czy turystyce powodują wzrost konsumpcji, a co za tym idzie, wzrost obrotów przedsiębiorstw zajmujących się handlem. Skutkiem tego jest zmiana wynagrodzeń osób pracujących w branży.

W branży handlu detalicznego w czterech spośród pięciu badanych państw zanotowano wyższą dynamikę wzrostów płac niż we wszystkich branżach. Najwyższy przyrost wynagrodzeń zauważalny był w Portugalii oraz Wielkiej Brytanii – 14,7% oraz 14,3%. Również w Holandii i Belgii dynamika wzrostów płac była wyższa w porównaniu z dynamiką wzrostu płac obu gospodarek (odpowiednio 10,9% i 8,7%). Mimo że przyrost wynagrodzeń w handlu detalicznym i hurtowym we Włoszech (9,7%) był wyższy niż Belgii, to w porównaniu z całą gospodarką (12,2%) okazał się niższy.

Dotychczasowe wnioski

Na podstawie dotychczasowych porównań nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wielkie imprezy sportowe mają pozytywny wpływ na zarobki zatrudnionych w analizowanych branżach. W sporej części przypadków okazuje się, że wzrost wynagrodzeń w poszczególnych sektorach jest niższy niż w całej gospodarce. Z porównań nie wynika żadna relacja pomiędzy organizacją imprez i wynagrodzeniami. Dlatego, aby dokonać głębszego pomiaru, w dalszej części artykułu przedstawiono analizy w oparciu o dwa mierniki makroekonomiczne.

Analiza wzrostu płac w oparciu o produktywność pracy i stopę inflacji

Wraz ze wzrostem płac powinno oczekiwać się wzrostu wydajności pracy. Jeżeli przyrost wynagrodzeń nie będzie szedł w parze z produktywnością, to w rezultacie zgodnie z teorią makroekonomii może skutkować to wyższym poziomem cen konsumpcyjnych (inflacji). Ważne jest, aby w momencie pojawienia się dodatkowych strumieni pieniędzy tj. z budżetu centralnego i od prywatnych inwestorów, władze centralne kontrolowały zmiany w stopie inflacji.

W każdym z badanych krajów wyraźny jest wzrost wynagrodzeń w ciągu okresu przygotowań. Z drugiej strony widoczny jest niższy wzrost wydajności w porównaniu z przyrostem płac. Najmniejsze dysproporcje można zauważyć w Holandii (1,6 punktu procentowego). W pozostałych krajach rozbieżności są jeszcze większe. W trzech krajach (Belgia, Portugalia, Włochy) w okresie przygotowań do imprez nastąpił spadek wydajności pracy. Ponad 19 punktów procentowych różnicy pomiędzy zmianą produktywności i wynagrodzeń zanotowano we Włoszech.


Nierównomierny przyrost płac i wydajności pracy, zgodnie z przewidywaniami, skutkował wyższą stopą inflacji. Jedynie w Holandii, gdzie rozbieżności były najmniejsze, wzrost cen konsumpcyjnych był zrównany z przyrostem wynagrodzeń.

Jeśli popatrzymy na średnioroczną zmianę wynagrodzeń w poszczególnych krajach-organizatorach, to okazuje się, że waha się ona od 1,6% (Holandia) do 3,3% (Włochy). W okresie przygotowawczym do imprez sportowych zaobserwowano wysokie stopy inflacji. Najniższą z nich odnotowano w Holandii (1,5%). W pozostałych krajach stopa inflacji była na wyższym poziomie niż średnioroczna dynamika wzrostu płac. Zgodnie z zasadami ekonomii, oznacza to, że pracownicy zarabiają realnie mniej. W większości badanych krajów miała miejsca właśnie taka sytuacja. Można wnioskować, że w czasie przygotowań do imprez sportowych doszło do rzeczywistego spadku wartości otrzymywanych wynagrodzeń. Wysokiego poziomu inflacji można dopatrywać się, między innymi, w zwiększonych nakładach inwestycyjnych związanych z rozbudową infrastruktury oraz niewspółmiernym wzrostem produktywności w stosunku do podwyżek płac.


Podwyżki płac są z punktu widzenia pracowników pożądane. Zatrudnieni zazwyczaj chcieliby, aby ich wynagrodzenia stale rosły. Gdy jednak w gospodarce rosną ceny dóbr i usług w tempie wyższym niż podwyżki płac, to  realna wartość pieniądza de facto spada. Stąd nawet kilkunastoprocentowy wzrost wynagrodzeń nie jest odczuwalny przez pracowników.

Podsumowanie

Zaprezentowane analizy pokazują, że przygotowanie imprez sportowych w pięciu badanych państwach nie miało większego wpływu na wynagrodzenia w krajach-organizatorach. To nie jedyny dowód na to, że organizacja mistrzostw nie przynosi zatrudnionym w pięciu branżach podwyżek płac. W artykule pokazano tylko 2 wybrane czynniki makroekonomiczne: wydajność pracy i inflację. W raporcie opisane zostały również bezrobocie, PKB oraz nakłady inwestycyjne i ich wpływ na wynagrodzenia.

Do 2008 roku wszystkie olimpiady i imprezy sportowe o randze międzynarodowej przynosiły zyski organizatorom. Trzeba natomiast zaznaczyć, że większość zarobionych pieniędzy pochodzi ze sprzedaży praw medialnych. Część zysków nie pozostaje w kieszeni zwykłych pracowników, lecz gros przychodów z organizacji przechodzi do międzynarodowych organizatorów takich jak: UEFA czy MKOl.

Trzeba również pamiętać, że sam efekt organizacji wielkich imprez sportowych jest krótkotrwały. Przygotowania nakręcają gospodarkę na 2-3 lata. W rezultacie wynagrodzenia nie są widoczne. A jeżeli już je widać, to są one tłumione przez inflację. Gospodarka jest więc jak szybka maszynka do robienia pieniędzy lub jak bańka mydlana, która po mistrzostwach pęka.

Niniejszy artykuł zawiera tylko część analiz i porównań. Dokładniejsze analizy można znaleźć w raporcie o tym samym tytule. Znajdą tam Państwo m. in.:

• zmiany wynagrodzeń w poszczególnych branżach w okresie przygotowawczym w stosunku do płac w gospodarkach,
  
• poszerzone analizy wynagrodzeń w branżach zaprezentowanych w artykule (budownictwo, hotele i restauracja, transport, nieruchomości, handel detaliczny i hurtowy),
  
• analizy uwzględniające zmiany PKB w poszczególnych krajach w okresie przygotowawczym oraz wpływ tych zmian na wynagrodzenia,
  
• kształtowanie się stopy bezrobocia podczas organizacji wielkich imprez sportowych i skutki zmian w odniesieniu do wynagrodzeń zatrudnionych w badanych branżach,
  
• zmiany nakładów inwestycyjnych i ich wpływ na gospodarkę, a w szczególności na wypłacane pensje.

Zachęcamy do lektury!

ZAMÓW RAPORT

WIĘCEJ RAPORTÓW

Łukasz Stępień
Sedlak & Sedlak

Bibliografia:

 

Ocena:

Kliknij aby ocenić