Wynagrodzenia w japońskich spółkach w Czechach i na Węgrzech

Rozpiętość wynagrodzeń w spółkach japońskich na Węgrzech wynosi więc ponad 48000 euro, natomiast w Czechach mniej niż 35000 euro.

Przyjrzyjmy się teraz ile zarabia się w spółkach japońskich w omawianych dwóch krajach na poszczególnych stanowiskach.

Generalnie w spółkach japońskich lepiej zarabia się na Węgrzech. Mediana wynagrodzeń miesięcznych prezesów węgierskich wynosi 4274 euro, czeskich jest o 638 euro mniejsza i wynosi 3636 euro.
Dyrektorzy produkcji zarabiają na Węgrzech 2670 euro, a w Czechach 2089 (mediany). Jeśli chodzi o menadżerów i kierowników liniowych mediany ich wynagrodzeń w Czechach wynoszą odpowiednio 1994 i 1259 euro, a na Węgrzech 2659 i 1 881 euro.

Powyżej pisano, że wynagrodzenia na Węgrzech są znacznie bardziej zróżnicowane. Co warte podkreślenia - nie ma dużego zróżnicowania pomiędzy stanowiskami menedżerskimi. Mediana pensji prezesów spółek węgierskich jest o 2366 euro większa niż mediana wynagrodzeń kierowników liniowych i o 1642 euro większa od menadżerów. W przypadku Czech dysproporcja pomiędzy wynagrodzeniami prezesów a kierowników wynosi 2377 euro, prezesami a menadżerami 1600 euro. Wśród kadry zarządzającej w dwóch omawianych krajach podobnie wygląda więc rozpiętość wynagrodzeń. Ilustruje to wykres 2.

Różnice w rozpiętości płac pomiędzy Czechami i Węgrami ujawniają się dopiero, kiedy przeanalizujemy wynagrodzenia pracowników szeregowych. Mediana wynagrodzeń robotników w Czechach wynosi 459 euro i jest o 3177 euro niższa od mediany zarobków prezesów. Natomiast na Węgrzech różnica ta jest wyższa i wynosi 3788 euro. Innymi słowy najniżej wykwalifikowani pracownicy u naszych południowych sąsiadów zarabiają 13% tego co dyrektorzy, na Węgrzech 11%.
Dużą rozpiętość wynagrodzeń na Węgrzech widzimy także w obrębie jednego stanowiska, np. robotników, co ilustruje wykres 3.

Na co warto jeszcze zwrócić uwagę to fakt, że najniższe wynagrodzenie w spółkach węgierskich jest o kilkanaście euro niższe niż w czeskich. Koresponduje to z przytaczanymi już powyżej danymi o odsetku osób pracujących za najniższe stawki - na Węgrzech jest ich znacznie więcej.

Przyjrzyjmy się teraz płacom sprzedawców. Mediana ich pensji w Czechach wynosi 1207 euro, natomiast na Węgrzech 1700 euro. Czeski sprzedawca zarabia więc 71% tego co sprzedawca węgierski. Wśród stanowisk szeregowych jest to pozycja, którą cechuje największa rozpiętość wynagrodzenia. W przypadku obu krajów jest to ponad 1000 euro.

Skoncentrujmy się na chwilę na wynagrodzeniach w działach administracyjnych, a w szczególności na stanowiskach: asystentek, sekretarek i recepcjonistek. W dwóch analizowanych krajach, podobnie jak w Polsce, najlepiej zarabiają asystenci. Mediana ich miesięcznych wynagrodzeń w Czechach wynosi 754 euro, a na Węgrzech 1129. W Czechach sekretarki zarabiają 603 euro, a telefonistki 545. Natomiast na Węgrzech na tych stanowiskach zarabia się odpowiednio 942 i 623 euro.
Wydaje się jednak, że na Węgrzech profesje w działach administracyjnych są wyżej usytuowane w "rankingu stanowisk". Mediana pensji asystentek wynosi tam 156% średniej krajowej, sekretarki 130%. Dopiero recepcjoniści czy telefoniści zarabiają poniżej tej średniej - 86%. Tymczasem w Czechach tylko asystenci zarabiają powyżej średniej krajowej i to nieznacznie bo 108%. Natomiast mediana wynagrodzeń sekretarek odpowiada 86% przeciętnej krajowej Czech, a recepcjonistów 78%.

Prawie dwukrotność średniej krajowej zarabiają główni księgowi w spółkach japońskich na Węgrzech. Mediana ich wynagrodzeń wynosi tam 1430 euro. Natomiast pozostali księgowi zarabiają tam 838 euro. Co interesujące w Czechach księgowi zarabiają 695 euro, praktycznie równowartość przeciętnej krajowej. Mediana wynagrodzeń głównych księgowych wynosi tam 1137 euro. Zależności te ilustruje wykres 6.

Najważniejszą informacją dla inwestorów zapewne będą dane o wynagrodzeniach na stanowiskach specjalistycznych. Zobaczmy więc jak kształtują się płace informatyków i inżynierów.
Na Węgrzech informatycy zarabiają nieco mniej niż inżynierowie. Mediana ich wynagrodzeń wynosi 1223 euro, natomiast inżynierów 1263 euro. Zaskoczeniem nie jest już fakt, iż w Czechach wynagrodzenia specjalistów są niższe. Jednak tu to informatycy zarabiają więcej - mediana ich płac wynosi 985 euro. Natomiast mediana wynagrodzeń inżynierów to 866 euro.

Wyżej przeanalizowana została wielkość wynagrodzeń całkowitych w spółkach japońskich w Czechach i na Węgrzech na wybranych stanowiskach. Niebagatelne znaczenie dla efektywności przedsiębiorstw będzie miało, jak będą kształtować swoją politykę wynagradzania.
W Stanach Zjednoczonych prawie regułą staje się, że część zmienna wynagrodzenia stanowi ok. 30 - 40% wynagrodzenia całkowitego. W młodych gospodarkach, które jeszcze nie przeszły procesu transformacji ustrojowej, jakimi są Czechy, Węgry czy Polska część zmienna wynagrodzenia nie jest tak duża. Obserwuje się trend stopniowego zwiększania procentowego udziału tej części.
Zobaczmy jak wygląda udział części zmiennej w wynagrodzeniach pracowników firm z kapitałem japońskim w omawianych krajach. Już pierwszy rzut oka na wykres 8 pokaże, że na Węgrzech struktura wynagrodzenia jest bardziej zróżnicowana.
W Czechach część zmienna wynagrodzenia jest niewielka. O ile w przypadku robotników nie dziwi - wynosi 7,6%, o tyle zaskakuje w przypadku sprzedawców - 7,3%. Podobnie jest i na Węgrzech, premie robotników stanowią 6,7% ich pensji, a sprzedawców 7,7%. W tym kraju jednak większa część płac kadry menedżerskiej jest zmienna. Wynosi ona 15% pensji kierowników liniowych, 15,5% menadżerów i 22% prezesów. Tymczasem w Czechach tylko u kierowników stanowi ona 12%, natomiast w przypadku menadżerów i dyrektorów tylko 8,5%.

Czy Węgrzy w bardziej nowoczesny sposób zarządzają swoimi wynagrodzeniami? Chyba nie można tego stwierdzić w sposób jednoznaczny. Faktycznie, prawie 2/3 pracowników przysługuje tam premia za wykonanie planu handlowego. W Czechach taką premią motywowane jest tyko 43% pracowników. Więcej osób otrzymuje tam za to coroczną premię nie uzależnioną od wyników (71%), na Węgrzech tylko 62%. Jednak w Czechach większy odsetek osób nagradzanych jest za studiowanie - wolnym czasem w zamian lub dodatkowymi funduszami.
W obu krajach podwyżki przyznaje się raczej za podnoszenie kwalifikacji, niż wyłącznie ze wzrostem stażu. Te ostatnie podwyżki są jednak bardziej popularne na Węgrzech. Szczegóły prezentuje wykres 9.

Zobaczmy jeszcze jakimi świadczeniami pozapieniężnymi wynagradzają swoich pracowników spółki japońskie. Gratyfikacje dodatkowe są tam na pewno bardziej popularne niż w naszym kraju. Firmowy telefon komórkowy do prywatnych celów mogło używać 93% pracowników czeskich i 77% węgierskich. Nieznacznie mniej osób mogło wypożyczać samochód firmowy do osobistego użytku. Popularne okazały się także przysługujące pracownikom szkolenia językowe. To jednak wydaje się jak najbardziej naturalne zważywszy na międzynarodowych charakter firm, których politykę wynagrodzeń analizujemy.
Co piątemu zatrudnionemu w spółce japońskiej na terenie Czech przysługiwały: ubezpieczenie zdrowotne, nisko oprocentowane pożyczki i dopłaty do rekreacji. Te ostatnie okazały się zupełnie niepopularne na Węgrzech.

Generalnie na Węgrzech wynagrodzenia w spółkach japońskich, choć bardziej zróżnicowane, są wyższe. W powyższych porównaniach uwzględniono jedynie wartości nominalne wynagrodzeń. Ale wskaźnik wartości nabywczej pieniądza na Węgrzech wynosi 47,3, a w Czechach jest tylko nieznacznie wyższy i wynosi 49,6. Choć, że za "te same" pieniądze w Czechach można kupić nieco więcej (np. dóbr konsumpcyjnych) niż na Węgrzech to nie jest to różnica, która mogłaby mieć wpływ na decyzje japońskich inwestorów.

Co jednak istotne dla zagranicznych inwestorów to całkowite koszty pracy, jakie będą musieli ponosić. Przeciętnie miesięczne koszty pracy w Czechach wynoszą 837 euro, na Węgrzech są wyższe i wynoszą 875 euro. W obu krajach podobna jest także część kosztów przeznaczana bezpośrednio na wynagrodzenie (w Czechach 63,3%, na Węgrzech 65,2%).

O tym, gdzie będzie się inwestować decyduje na pewno wiele czynników. Ale niższe wynagrodzenia i niższe koszty pracy mogą być tym co będzie działało na korzyść Czech w staraniach o nowe japońskie inwestycje.
Na koniec pozostaje nam tylko zadać pytanie, czy w walce o otwieranie japońskich inwestycji Polska ma szansę odegrać znaczącą rolę? W końcu nie mamy gorzej wykształconych pracowników. Na naszą korzyść mogą także przemawiać najniższe wśród omawianych Państw koszty pracy (przeciętnie 687 euro miesięcznie), a także niższe niż czeskie czy węgierskie przeciętne wynagrodzenie (650 euro). Być może japońscy inwestorzy już to dostrzegli. W najbliższym czasie bowiem ma zostać otwartych kilka nowych zakładów japońskich w naszym kraju. (Między innymi: Toyota Tsusho Daiki, Yagi, Daisel, Tsubaki - Hoover). Miejmy nadzieję, że będzie to dopiero początek.