Wynagrodzenia absolwentów w Polsce
i w wybranych krajach Europy

Przedstawione poniżej dane dotyczące wynagrodzeń absolwentów w Polsce pochodzą z Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń, przeprowadzonego przez firmę Sedlak & Sedlak w 2008 roku. W analizie uwzględniono osoby z wykształceniem wyższym o stażu pracy nie przekraczającym 4 lat. Prezentując dane liczbowe posługujemy się głównie medianą, gdyż miara ta lepiej niż średnia charakteryzuje badaną populację. Jest to wartość dzieląca wszystkie dane na pół.

Według wyników Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń, mediana wynagrodzeń absolwentów w 2008 roku wyniosła 3 500 PLN. Co dziesiąty z nich otrzymywał płacę, której wysokość przekraczała poziom 7 900 PLN. 10% najsłabiej wynagradzanych absolwentów zarabiało poniżej 1 776 PLN.


Jak widać na wykresie 1, branża miała istotny wpływ na wynagrodzenia zatrudnionych w niej absolwentów. W 2008 roku na najwyższe płace mogli liczyć pracownicy telekomunikacji. Ich zarobki wyniosły 4 850 PLN. Co dziesiąta osoba zatrudniona w branży telekomunikacyjnej otrzymywała wynagrodzenie przekraczające poziom 9 800 PLN. Do branż, które oferowały absolwentom najwyższe płace, zaliczyć można także IT (4 700 PLN) oraz bankowość (4 000 PLN). Najniższe zarobki otrzymywali pracownicy nauki i szkolnictwa z medianą wynagrodzeń w wysokości 1 883 PLN. Do najsłabiej opłacanych należeli także ci, którzy znaleźli zatrudnienie w kulturze i sztuce (2 300 PLN) oraz w służbie zdrowia (2 460 PLN).


Wysokość wynagrodzeń oferowanych absolwentom różniła się w zależności od województwa, w którym byli zatrudnieni (tabela 1). Najwyższe płace otrzymywali pracownicy na Mazowszu (4 760 PLN). Na kolejnych miejscach pod względem wysokości płac oferowanych absolwentom znalazły się województwa małopolskie i dolnośląskie (3 600 PLN) oraz pomorskie i wielkopolskie (ok. 3 500 PLN). Natomiast najsłabiej wynagradzani byli absolwenci zatrudnieni w województwie podkarpackim (2 200 PLN) oraz warmińsko-mazurskim i podlaskim (2 500 PLN). Różnica pomiędzy płacami na Mazowszu, gdzie oferowano najwyższe wynagrodzenia, a zarobkami w znajdującym się na drugim biegunie pod względem wysokości płac podkarpackim wyniosła aż 116%.


Jak pokazano w tabeli 2, wysokość wynagrodzeń absolwentów różnicował także rodzaj zdobytego przez nich wykształcenia. W 2008 roku najlepiej opłacani byli absolwenci kierunków technicznych. Co za tym idzie, najwyższe wynagrodzenia otrzymywały osoby legitymujące się dyplomem studiów wyższych z zakresu zaawansowanych technologii (elektronika, automatyka, informatyka). Połowa z nich otrzymywała wynagrodzenie powyżej poziomu 4 500 PLN, a płaca co czwartej osoby przekraczała 6 400 PLN. Na kolejnym miejscu znaleźli się absolwenci mechaniki, budownictwa i przemysłu ciężkiego (3 600 PLN). Osoby, które ukończyły kierunki ekonomiczne otrzymywały płace na poziomie 3 500 PLN. Najsłabiej wynagradzani byli natomiast absolwenci kierunków związanych ze sportem i rehabilitacją (2 100 PLN) oraz pedagogicznych (2 311 PLN).


Wysokość wynagrodzeń absolwentów rosła wraz ze stopniem znajomości języka angielskiego (wykres 2). Podczas gdy osoby nie umiejętności znające języka mogły liczyć na płace w wysokości 2 704 PLN, mediana wynagrodzeń absolwentów władających nim w stopniu bardzo dobrym wyniosła 4 300 PLN.


Jak pokazano w tabeli 3, płace absolwentów wzrastały wraz z długością nabywanego przez nich doświadczenia zawodowego. Osoby zatrudnione na pierwszej umowie o pracę otrzymywały wynagrodzenie rzędu 2 800 PLN, podczas gdy absolwenci o stażu pracy wynoszącym 4 lata byli opłacani na poziomie 4 200 PLN.


Jak pokazuje tabela 4, absolwentom zatrudnionym w dużych przedsiębiorstwach oferowano wyższe wynagrodzenia niż ich kolegom w małych firmach. Pracownicy przedsiębiorstw o liczbie zatrudnionych do 49 osób, otrzymywali płace na poziomie 2 857 PLN. Średnie firmy oferowały im zarobki w wysokości 3 500 PLN. Natomiast najwyższe płace otrzymywali pracownicy dużych przedsiębiorstw, zatrudniających powyżej 250 osób. Ich wynagrodzenie wynosiło w 2008 roku 4 100 PLN i było o ok. 44% wyższe niż zarobki osób zatrudnionych w małych firmach.


Z danych Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń wynika, że mężczyźni wynagradzani są lepiej od kobiet. Jak widać w tabeli 5, różnica w wysokości zarobków absolwentów wyniosła 37% na korzyść mężczyzn. Mediana wynagrodzeń absolwentek wyniosła w 2008 roku 3 000 PLN, podczas gdy ich koledzy zarabiali 4 100 PLN.


Jak pokazuje tabela 6, wyższe zarobki mężczyzn można zaobserwować bez względu na rodzaj zdobytego wykształcenia wyższego. Najwyższe dysproporcje widoczne były w przypadku osób z wykształceniem artystycznym. Mężczyźni o takim profilu wykształcenia zarabiali o 59% więcej od kobiet, które ukończyły studia na kierunkach artystycznych. Duże różnice widoczne były także w przypadku absolwentów posiadających wyższe wykształcenie uniwersyteckie na kierunkach ścisłych (50% na korzyść mężczyzn) oraz medyczne (płace mężczyzn są wyższe o 40%). Najmniejsze dysproporcje w wysokości wynagrodzeń ze względu na płeć wystąpiły wśród absolwentów kierunków pedagogicznych (14% na korzyść mężczyzn) oraz związanych ze sportem i rehabilitacją (zarobki mężczyzn wyższe o 15%).

Czynniki wpływające na wynagrodzenia absolwentów w wybranych krajach europejskich

Środowisko absolwentów charakteryzuje się wysokim stopniem mobilności zawodowej. Dodatkowo wysokość otrzymywanego wynagrodzenia dla wielu z nich jest jedynym wyznacznikiem trafności doboru studiowanego kierunku. Poniższa analiza może być pomocna w wyborze docelowego kraju zatrudnienia oraz pozwala oszacować poziom wynagrodzenia możliwy do osiągnięcia w poszczególnych sektorach gospodarki. Przedstawione dane pochodzą z realizowanego w latach 2000-2006 Projektu CHEERS (Careers after Higher Education – a European Research Study). W programie uczestniczyło wiele uczelni wyższych oraz instytutów naukowych z 13 krajów europejskich, tj.: Włoch, Hiszpanii, Francji, Austrii, Niemiec, Holandii, Wielkiej Brytanii, Finlandii, Szwecji, Norwegii i Czech. Analizie poddano 36 tysięcy absolwentów studiów wyższych, którzy znajdowali się na rynku pracy od około 4 lat.



Wyniki badania CHEERS wykazały, że najniższe średnie miesięczne wynagrodzenie absolwentów wypłacane jest w Czechach i Hiszpanii (odpowiednio 1 200 i 1 500 EUR). We Włoszech i Francji absolwent otrzymuje przeciętnie 1 700 EUR. Najwyższe płace, w wysokości 2 600 EUR oferują absolwentom Niemcy. Pozostałe z badanych krajów (m.in. Finlandia, Norwegia. Holandia, Austria) prezentują podobny poziom wynagrodzeń, w przybliżeniu równy 2 100 EUR miesięcznie. Według Internetowego Badania Wynagrodzeń przeprowadzonego przez Sedlak & Sedlak, średnie wynagrodzenie absolwentów w 2006 roku wynosiło w Polsce 3 116 PLN, co wynosi 801 EUR. Było więc o  50% procent niższe od płac oferowanych przez Czechy oraz aż o 225% niższe niż zarobki absolwentów w Niemczech.


Jak widać na wykresie 4, wynagrodzenia absolwentów w badanych krajach różniły się w zależności od branży, w której byli oni zatrudnieni. Najniższe płace otrzymywali absolwenci pracujący w rolnictwie i edukacji (odpowiednio 1 460 i 1 610 EUR). Na stosunkowo wysokie zarobki, w wysokości około 2 250 EUR, mogli liczyć absolwenci zatrudnieni w branży IT, górnictwie, transporcie, finansach, czy energetyce. Natomiast najlepiej wynagradzaną grupą byli pracownicy IT, z płacą na poziomie 2 400 EUR. W obliczu dynamicznie rozwijającego się sektora nowoczesnych technologii fakt ten nie budzi żadnych wątpliwości.

Podobnie jak w Polsce, tak i w innych krajach na wysokość wynagrodzeń absolwentów wpływał rodzaj ukończonych przez nich studiów wyższych. Różnice nie były jednak tak znaczące. Osoby, które ukończyły kierunki ścisłe i techniczne otrzymują przeciętnie o 6% wyższe wynagrodzenie niż absolwenci nauk społecznych oraz o 15% wyższe wynagrodzenie niż absolwenci nauk medycznych i humanistycznych. O wiele większe zróżnicowanie wysokości przeciętnych wynagrodzeń wśród absolwentów występuje ze względu na płeć.


Jak pokazuje tabela 7, w każdym z badanych krajów mężczyźni otrzymują wyższe wynagrodzenia niż kobiety. Największe dysproporcje zaobserwowano w Szwecji, gdzie mężczyźni zarabiają o 42% więcej od swoich koleżanek. Najmniejsza różnica występuje natomiast we Włoszech i wynosi 19%.

Według wyników badania CHEERS, studia na kierunkach ekonomicznych i ścisłych są „bardziej opłacalne” niż na społecznych i humanistycznych. Taką tendencję można było zaobserwować między innymi w Holandii, Szwecji czy Norwegii. Co ciekawe, w większości z badanych krajów, niezależnie od posiadanej przez absolwenta średniej ocen, wynagrodzenie kształtowało się na podobnym poziomie. Można więc wnioskować, że pracodawcy nie uznają średniej ocen za miarodajny wskaźnik wiedzy i umiejętności.
Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię. Analiza wpływu czasu poszukiwania pracy na otrzymywaną pensję pokazuje, że im jest on dłuższy, tym niższe jest wypłacane później wynagrodzenie. Osoby o niskim poziomie kwalifikacji mają zazwyczaj problemy z szybkim podjęciem zatrudnienia. Długi czas poszukiwania posady manifestuje tym samym niedopasowanie osoby do rynku pracy, równocześnie uzasadniając niższe przeciętne wynagrodzenie.

Podsumowanie

Jak pokazują powyższe analizy, wysokość wynagrodzeń absolwentów zarówno w Polsce, jak i w innych krajach europejskich zależała od rodzaju zdobytego wykształcenia. Osoby, które ukończyły kierunki ścisłe i techniczne otrzymywały w badanych krajach przeciętnie o 15% wyższe wynagrodzenia niż absolwenci nauk medycznych i humanistycznych. W Polsce absolwenci kierunków technicznych zarabiali o 50% więcej od osób z wykształceniem humanistycznym i o 40% od absolwentów kierunków medycznych. Najwyższe wynagrodzenia oferowano pracownikom branży IT. W krajach europejskich zarabiali oni. 2 400 EUR miesięcznie. Absolwenci zatrudnieni w tej branży w Polsce byli opłacani na poziomie 4 700 PLN miesięcznie. We wszystkich badanych krajach kobiety otrzymywały niższe wynagrodzenia od mężczyzn. W Polsce różnica ta wyniosła 37% na niekorzyść kobiet. Spośród krajów europejskich, największe dysproporcje w wysokości płac ze względu na płeć wystąpiły w Szwecji - mężczyźni zarabiali tam 42% więcej od swoich koleżanek.

Karolina Widera
Sedlak & Sedlak

 

Ocena:

Kliknij aby ocenić