Czy Polska jest krajem o dużych rozpiętościach płacowych?

Ostatnio wiele mówi się o rzekomych ogromnych rozbieżnościach w płacach polskich menedżerów w stosunku do szeregowego pracownika. Owszem, różnice te są jednymi z większych w Europie, ale z pewnością nie odbiegają od krajów zachodnich aż tak drastycznie, jak to zostało przedstawione w mediach.

Pomówmy o faktach

Według GUS w roku 2008 przeciętne miesięczne wynagrodzenie na stanowisku kierowniczym wynosiło w Polsce nieco ponad 7 200 PLN. Było to dokładnie 2,66 razy więcej niż wynosiły płace umysłowych pracowników szeregowych (poziom 4 ISCO), którzy zarabiali 2 713 PLN. Jednocześnie było to 3,81 razy więcej od zarobków szeregowego pracownika fizycznego (poziom 9 ISCO). W żadnym razie nie ma więc mowy o dziesięciokrotnych różnicach płac sugerowanych niedawno w prasie.



Co więcej, różnice w płacach osób na najwyższych stanowiskach w stosunku do pracowników szeregowych zmniejszają się z roku na rok. Jest to szczególnie widoczne w przypadku pracowników fizycznych. Jeszcze w roku 2004 płace kierowników były ponad 4 razy wyższe od zarobków wspomnianych szeregowych pracowników fizycznych, podczas gdy w roku 2008 różnica wynosiła już 3,8.

Dla pewności: drugie źródło danych

Aby nie poprzestać na informacjach z jednego tylko, choćby najpewniejszego źródła, podeprzemy się dodatkowo danymi z Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń. Jest to cykliczne badanie poziomu zarobków Polaków prowadzone na łamach portalu wynagrodzenia.pl. W roku 2009 do obliczeń trafiły dane od ponad 92 tys. osób, tak więc wiarygodność wyników można uznać za dużą.
Metodologia Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń jest nieco inna niż ta przyjęta przez Główny Urząd Statystyczny. Najwyższy szczebel zarządzania rozdzielony jest tu na stanowiska dyrektorskie oraz kierownicze. Z kolei na najniższym szczeblu, w przeciwieństwie do GUS, nie ma rozróżnienia na pracowników umysłowych oraz fizycznych.
Tym niemniej, także według tej metodologii różnice w płacach osób na stanowiskach najwyższego szczebla oraz na stanowiskach szeregowych nie są specjalnie duże. Płaca dyrektora była w roku 2009 średnio 4,38 razy wyższa od zarobków pracowników najniższego szczebla. Z kolei kierownik zarabiał średnio 2,39 razy więcej od pracownika szeregowego. Nie jest to więc przepaść, a raczej dość „zdrowe” i proporcjonalne zróżnicowanie odzwierciedlające hierarchię stanowisk.

Polska a Europa

Wiemy już, że w Polsce różnice w płacach najlepiej oraz najgorzej zarabiających pracowników nie są bardzo duże. Jak jednak prezentuje się nasz kraj na tle reszty Europy? Analiza oparta jest na danych pochodzących z Urzędu Statystycznego Wspólnot Europejskich Eurostat.


W roku 2007 w większości zachodnich państw Unii Europejskiej rozpiętość płacowa między najlepiej oraz najgorzej zarabiającymi pracownikami wynosiła 200% - 250%. Oznacza to, że zarobki osób na kierowniczych stanowiskach stanowiły dwu-, dwuipółkrotność wynagrodzenia pracownika szeregowego. Wyjątek stanowiła Portugalia, gdzie zróżnicowanie płacowe między szczeblami jest znacznie większe.
W krajach Europy Środkowo-Wschodniej rozbieżności są znacznie większe. Przykładowo w Rumunii płace kierowników przewyższają zarobki fizycznych pracowników szeregowych prawie 6 razy. W Bułgarii jest to 3 – 4,7 razy a więc zróżnicowanie także jest dość duże.



Jak wynika z powyższego wykresu, również wg Eurostat Polska nie jawi się jako kraj o horrendalnie dużych rozpiętościach płacowych. Owszem, są one większe niż w rozwiniętych państwach Unii Europejskiej, ale różnica nie jest tak duża. Na Zachodzie UE różnica między płacami osób na najwyższych oraz najniższych szczeblach oscyluje w granicach 200%. W Polsce w 2006 roku kierownik zarabiał 2,73 razy (273%) więcej od pracownika szeregowego. Jest to więc rozpiętość nieznacznie tylko większa niż w państwach zachodnich i jednocześnie jedna z mniejszych na tle krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

W kolejnych latach przewiduje się wyrównywanie różnic w wynagrodzeniach osób na stanowiskach najwyższych oraz szeregowych. Polska będzie się więc pod tym względem jeszcze bardziej zbliżać do rozwiniętych krajów Unii Europejskiej.


ISCO-88: Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Zawodów (ang. International Standard Classification of Occupations) – hierarchicznie usystematyzowany zbiór zawodów i specjalności występujących na rynku pracy przyjęty na XIV Międzynarodowej Konferencji Statystyków Pracy w Genewie w 1987 r. Nowa edycja z 1994 r., tzw. ISCO-88 (COM), dostosowana jest do potrzeb Unii Europejskiej.

Eurostat: Urząd Statystyczny Wspólnot Europejskich (ang. Statistical Office of the European Communities) – zajmuje się sporządzaniem prognoz i analiz statystycznych dotyczących krajów Unii Europejskiej i EFTA, koordynowaniem, monitorowaniem i konsolidowaniem statystyk krajowych oraz analizowaniem i prognozowaniem tendencji rozwoju Unii Europejskiej.

Ewa Jankowska
Sedlak & Sedlak

 

Ocena:

Kliknij aby ocenić