Zarobki urzędników w Komisji Europejskiej

Utrzymywanie urzędników unijnych jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii dotyczącą funkcjonowania UE. Nadmierny rozrost administracji w Brukseli, a także co za tym idzie - jej wynagrodzenia, są hasłem sztandarowym przeciwników Unii Europejskiej. Jakie w rzeczywistości są zarobki służby cywilnej? Jak często dochodzi do podwyżek? Odpowiedzi na te pytania znajdą Państwo w niniejszym artykule. Równie interesującą kwestią jest to, czy występują dysproporcje w płacach urzędników pochodzących z tzw. Starej i Nowej Unii Europejskiej. Są to kategorie państw członkowskich, które przystąpiły do UE przed i po 2004 roku. Polska, która dołączyła do struktur unijnych w maju 2004 roku zalicza się do Nowej UE. Ciekawie przedstawia się także analiza różnic w stanowiskach (i zarazem w wynagrodzeniach) kobiet i mężczyzn zatrudnionych w Komisji Europejskiej.

Urzędnicy w Komisji Europejskiej

W instytucjach Unii Europejskiej, a także w związanych z nimi agencjach, pracuje około 40 tys. urzędników. Stanowi to liczbę porównywalną z ilością pracowników zatrudnionych w administracji publicznej największych państw UE. W samej Komisji Europejskiej jest zatrudnionych 24 092 osób.
Status urzędnika służby cywilnej UE otrzymują osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Rozporządzenie Rady Unii Europejskiej (RUE) wprowadza rozróżnienie na urzędników i innych pracowników, do których należą: pracownicy tymczasowi, pracownicy kontraktowi, oddelegowani eksperci krajowi, stażyści.

Generalnie urzędnicy są podzieleni na dwie grupy funkcyjne:

• administratorzy (AD),
• asystenci (AST).

Podział ten został wprowadzony na mocy znowelizowanego „Statusu Urzędnika” z dnia 1 maja 2004 roku. Wcześniej obowiązywało inne rozróżnienie. Analogicznie, w skład grupy AD wchodziły: A (administrators, managers) i LA (służby lingwistyczne). Z kolei w skład kategorii AST: B (administrative assistants) i C (secretaires). W ramach obu grup funkcyjnych zawiera się 16 stopni zaszeregowania. Stopnie zaszeregowania AD 9 - 14 obejmują kadrę kierowniczą średniego stopnia. Kadra kierownicza wyższego stopnia mieści się z kolei w przedziale AD 14 - AD 16. Są to: dyrektorzy generalni, zastępcy dyrektorów generalnych, dyrektorzy i główni radcy.

Dla pracowników kontraktowych i zatrudnionych tymczasowo obowiązuje inny podział, w którym mieści się 18 grup zaszeregowania w ramach 4 grup funkcyjnych. Każdej grupie odpowiada 7 stopni płacowych.

Opis stanowisk

Administratorzy (AD) stanowią kategorię pracowników, w której wymagane są wyższe kompetencje. Stanowisko to wiąże się również z większym zakresem odpowiedzialności. To oni biorą udział w procesie legislacyjnym i budżetowym UE. Uczestniczą w procesie koordynowania ogólnej polityki gospodarczej państw członkowskich, a także w negocjacjach z krajami spoza UE. Dbają o to, by prawo wspólnotowe było jednolicie interpretowane i efektywnie wdrażane.
Asystenci (AST) wspomagają pracę administratorów. Odgrywają ważną rolę w wewnętrznym funkcjonowaniu Komisji, zwłaszcza w zakresie spraw budżetowych i finansowych, spraw personalnych, informatycznych i bibliotekarstwa. Pomagają w realizacji programów w różnych dziedzinach działalności UE. Odpowiadają także za pracę sekretarską i biurową, zapewniając efektywne funkcjonowanie jednostek administracyjnych.

Urzędnik unijny pracuje przeciętnie 37,5 h tygodniowo i przysługują mu 24 dni urlopu.

Emerytury

Na emeryturę urzędnicy przechodzą po przepracowaniu 37 lat. Z reguły następuje to po przekroczeniu 63 roku życia. Jest jednakże możliwe przejście wcześniejsze – w wieku 55 lat. Wysokość emerytury odpowiada procentowi ostatniego wynagrodzenia zasadniczego. Corocznie urzędnicy akumulują 1,9% uprawnień emerytalnych. Mogą wnioskować o przekazanie swoich praw emerytalnych nabytych z tytułu poprzedniego zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek. Analogicznie, można dokonać przeniesienia praw emerytalnych nabytych w trakcie pracy w Komisji do innego funduszu emerytalnego.

Z czego składa się wynagrodzenie urzędnika KE

Tabela z kompletnymi stawkami płac znajduje się w regulaminie pracowniczym, który został opublikowany 1 maja 2004 roku. W następnych latach podlegał zmianom, które regulowały kolejne rozporządzenia Rady. Obecnie obowiązująca stawka wynagrodzeń została ustalona na mocy rozporządzenia Rady nr 420/2008 z dnia 14 maja 2008 roku.

W dokumencie tym znajduje się jednolita tabela płac z szesnastoma grupami zaszeregowania. Nie ma tutaj wyraźnego podziału na grupy funkcyjne. Asystenci (AST) mieszczą się w grupach: 1 – 11, a administratorzy (AD): 5 – 16. Tabela płac uwzględnia awans wewnątrz każdej grupy zaszeregowania, której odpowiada 5 poziomów. Wyjątek stanowi szczebel 16, w którym mieszczą się najwyższe stanowiska. Tutaj są wyszczególnione trzy poziomy. Awans w ramach siatki płac jest automatyczny, co dwa lata, do poziomu maksymalnego.

Aby obliczyć dokładną stawkę wynagrodzenia należy do przysługującego według tabeli płac wynagrodzenia dodać świadczenia, do jakich uprawnieni są poszczególni urzędnicy. Są to:

• dodatek za rozłąkę (kiedy pracownik musi opuścić kraj ojczysty),
• dodatek na gospodarstwo domowe,
• dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu,
• dodatek edukacyjny,
• dodatek na przedszkole dla dziecka.

Są dwa rodzaje dodatków edukacyjnych. Pierwszy z nich jest wypłacany na każde dziecko pozostające na utrzymaniu, które ma co najmniej 5 lat i się uczy. Drugi dotyczy dzieci pozostających na utrzymaniu, które mają mniej niż 5 lat. W tabeli nr 1 dodatki te zostały oznaczone 1 i 2.
Urzędnicy nie płacą podatków dochodowych od swojego wynagrodzenia w kraju, z którego pochodzą. Bezpośrednio obciążeni są podatkiem na rzecz Wspólnot Europejskich, który trafia do budżetu unijnego. Jest to podatek progresywny, obliczany według stawki od 8% do 45% wynagrodzenia. Od tego odejmowana jest składka na ubezpieczenie społeczne (składki emerytalne, na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenie od wypadków i inne podatki, podatek dochodowy i tzw. składka tymczasowa).

Wysokość wynagrodzeń podstawowych

Wysokość wynagrodzeń urzędników UE została ustalona w Regulaminie Pracowniczym z 1 maja 2004 roku. W późniejszym czasie stawki wynagrodzeń podstawowych i świadczeń dodatkowych były zmieniane rozporządzeniami Rady Unii Europejskiej. Ich wysokość jest przedstawiona w tabeli nr 3, której podział odpowiada stopniom zaszeregowania urzędników. W tabeli tej brak rozróżnienia na płace administratorów i asystentów. Urzędnicy są ogólnie podzieleni na 16 grup zaszeregowania, wśród których rozróżnia się pięć kategorii płacowych. Czytając tabelę, należy wziąć pod uwagę, iż stopnie zaszeregowania dla administratorów obejmują grupy: 5 – 16, a dla asystentów: 1 - 11.


Zarobki urzędników Komisji Europejskiej w latach 2004 – 2008 wzrosły. W latach 2004 i 2007 Rada Unii Europejskiej nowelizowała rozporządzenie dotyczące wynagrodzeń funkcjonariuszy UE. Wysokość zarobków w latach 2004 i 2007 przedstawiają tabele nr 2 i 3.



Na podstawie danych zawartych w powyższych tabelach można zauważyć, że urzędnicy Unii Europejskiej otrzymali dwukrotnie podwyżkę. Ich stawki wzrosły w okresie 2004 – 2008 o 6%. Obecnie urzędnicy zajmujący stanowiska mieszczące się w najwyższym przedziale płacowym zarabiają więcej niż np. prezydent Francji Nicolas Sarkozy (6 806 EUR brutto miesięcznie), premier Hiszpanii José Luis Rodríguez Zapatero (7 300 EUR), prezydent Polski Lech Kaczyński (6 058 EUR). Ich wynagrodzenia zbliżają się do poziomu tych, jakie otrzymują najlepiej opłacane głowy państw i rządów – Kanclerz Angela Merkel (20 427 EUR), premier Wielkiej Brytanii Gordon Brown (23 334 EUR).

Ile może zarobić stażysta
Instytucje dysponują programem staży dla absolwentów studiów wyższych. Staż w Komisji Europejskiej trwa 5 miesięcy. Wynagrodzenie miesięcznie wynosi 1000 EUR.

Stawki dodatków

Stawki dodatków zostały zapisane w regulaminie pracowniczym i podlegają nowelizacji na mocy rozporządzenia Rady. Są one jednolite dla wszystkich grup funkcyjnych i kategorii zaszeregowania. W tabelach 4 i 5 zostały przedstawione stawki z 2004 i 2007 roku. Wzrosły one w sposób wyraźny.

Wynagrodzenia urzędników pochodzących ze Starej i Nowej Unii Europejskiej

W maju 2004 roku do 15 państw Unii Europejskiej dołączyło 10 nowych członków. W styczniu 2007 do grupy tej doszły Rumunia i Bułgaria. Na mocy Traktatu Nicejskiego, (wszedł w życie w lutym 2003 roku) została przeprowadzona reforma Komisji Europejskiej. Jej celem było techniczne przygotowanie UE do kolejnych rozszerzeń. Wówczas też dokonano zmiany kategorii zaszeregowania urzędników. Do krajów Starej i Nowej UE zalicza się porównywalną liczbę państw. Jest to odpowiednio: 15 dla Starej i 12 dla Nowej Unii Europejskiej. Widoczne są jednak znaczne różnice w zatrudnieniu, a co za tym idzie – również w wynagrodzeniach. Z tego też względu warto przyjrzeć się stanowiskom, jakie zajmują urzędnicy pochodzący z obydwu kategorii państw.



Jak wynika z tabeli 7 w najwyższym, szesnastym przedziale płacowym nie ma ani jednego urzędnika pochodzącego z krajów Nowej Unii. Na niższych szczeblach również występują wyraźne dysproporcje. Najwięcej urzędników z krajów, które w ostatnich 4 latach przystąpiły do UE, pracuje na stanowiskach przypadających w tabeli płac na stopnie zaszeregowania 1, 2. Tutaj przeważają urzędnicy pochodzący z krajów „dwunastki”. Na stanowiskach odpowiadających grupie 5 zatrudnione są w większości osoby pochodzące z tych krajów. Oznacza to, że prawie 85% urzędników pochodzących z krajów Nowej UE zarabia w granicach: 2 482,44 – 4 602,86 EUR. Na ten przedział przypada niecałe 30% urzędników pochodzących z krajów Starej UE.

Porównując najwyższe przedziały płacowe (od 10 stopnia zaszeregowania), zauważamy, iż zdecydowanie przeważają urzędnicy pochodzący z krajów „piętnastki”. Oznacza to, iż 35% urzędników ze Starej UE zarabia w granicach: 7 543,05 – 17 182,21 EUR. Na stanowiska te przypada niecałe 3% pracowników rekrutowanych po ostatnich dwóch rozszerzeniach spośród nowych członków.

W przedziale płacowym 6 – 9 również dominują urzędnicy z krajów „piętnastki”. 7 066 z nich (czyli 34% pracowników pochodzących z tej kategorii państw) zarabia w granicach 4 602,86 – 7 543,05 EUR. Na liczbę tę przypada 523 funkcjonariuszy z krajów „dwunastki”. Stanowi to 11% całości zatrudnionych w służbie cywilnej UE w przeciągu ostatnich czterech lat.

Polacy w Komisji Europejskiej – stanowiska i zarobki

Według danych Komisji Europejskiej z kwietnia 2008 roku, w Komisji pracuje 994 Polaków. Jest to liczba mniejsza niż zostało to przewidziane w tzw. luce narodowościowej, jaką przyznano Polakom przed wstąpieniem do struktur unijnych. Dla Polaków zarezerwowano wówczas 1 341 miejsc.

Liczba zatrudnionych obecnie Polaków stanowi 3% wszystkich zatrudnionych urzędników. Tabela nr 8 prezentuje liczbę Polaków zatrudnionych na stanowiskach AST i AD według różnych stopni zaszeregowania.


Dokonując zestawienia liczby Polaków z całkowitą liczbą urzędników, procentowy udział Polaków w każdej z grup wynosi tyle samo, czyli 4,1% dla AD i AST. Najwięcej Polaków pracuje na stanowiskach nisko opłacanych szczebli. 38% zajmuje szczebel pierwszy (2 482,44 – 2 808,72 EUR). 33% zatrudnionych w Komisji Polaków mieści się w przedziale płacowym od 4 068,16 EUR do 4 602,86. 83% Polaków zarabia od 2 482, 44EUR (najniższa stawka) do 4 602,86 EUR (grupa 5).

Na stanowiska kierownicze wyższego stopnia (12 361,36 – 17 182,21 EUR) przypada 10 Polaków, co stanowi 1,3% całkowitej liczby osób tam zatrudnionych. Jest to 1% wszystkich zatrudnionych Polaków w KE.

Analizując dane Biuletynu Statystycznego wydawanego przez Komisję Europejską, można zauważyć, że w najwyższym przedziale płacowym przypadającym na stanowiska kierownicze wyższe (stopnie zaszeregowania AD14 – AD16) dominują urzędnicy z: Francji (121 urzędników), Belgii (84), Niemiec (82) i Wielkiej Brytanii (82). Stanowiskom tym odpowiada pułap płacowy 12 361,36 - 17 182,21 EUR. Podana liczba urzędników francuskich stanowi 4% wszystkich Francuzów zatrudnionych w Komisji Europejskiej. Podobna jest ilość pracujących w KE Niemców. Procentowy udział urzędników pochodzących z krajów członkowskich Starej Unii Europejskiej kształtuje się na poziomie 2,6% (Finlandia) - 6% (Wielka Brytania) całkowitej liczby zatrudnionych urzędników. W przypadku Nowej Unii liczby te odpowiednio wynoszą od 0,9% (Litwa) do 1,7% (Estonia, Słowenia, Węgry).

Wynagrodzenia kobiet i mężczyzn

Unia Europejska podejmuje wiele działań na rzecz zwalczania dyskryminacji kobiet i mężczyzn. Instytucje unijne wydają akty prawne, które mają na celu wprowadzenie szeroko pojętej równości. Kładzie się zwłaszcza nacisk na równe prawo do pracy i  wynagrodzeń. Należy przyjrzeć się, jak w instytucjach przedstawia się kwestia zatrudnienia, a tym samym płac kobiet i mężczyzn. Wyniki przedstawiono w tabelach nr 9 i 10.



Z powyższych tabel wynika, iż w Komisji Europejskiej jest zatrudniona podobna ilość kobiet i mężczyzn. Zauważamy jednak wyraźne różnice. Na najwyższe stanowisko AD16, które obejmuje pułap płacowy 15 824,35 – 17 182,21 EUR, przypada dziewiętnaście razy więcej mężczyzn niż kobiet. Z kolei na stanowisku najniższym, AST1, pracuje siedem razy więcej kobiet niż mężczyzn.

Wykres 1 przedstawia różnice procentowe w liczbie zatrudnionych kobiet i mężczyzn na stanowiskach wyższych kierowniczych (stopnie zaszeregowania 14 - 16). Stanowiska te obejmują pułap płacowy 12 361,36 - 17 182,21 EUR.


65% kobiet pracuje w grupach zaszeregowania 1 – 6 (łącznie dla AD i AST), co oznacza iż zarabiają one od 2 482,44 do 5 207,84 EUR. Dla porównania – stanowiska te zajmuje 2 627 mężczyzn (czyli 33% całkowitej liczby zatrudnionych mężczyzn). Zdecydowane dysproporcje na korzyść mężczyzn zauważamy na poziomie grup od AD 11 do AD 16, gdzie pracuje 4 495 mężczyzn (37% całkowitej liczby mężczyzn w Komisji). Są to stanowiska kierownicze wyższe. Dla porównania – kobiet jest tu znacznie mniej – 1 711 (14% wszystkich zatrudnionych).

Z kolei na stanowiskach najniżej opłacanych (obejmujących kategorie zaszeregowania 1 – 4) pracuje zdecydowanie więcej kobiet niż mężczyzn. Prezentuje to wykres nr 2.


Z podanych informacji wynika, że w Komisji Europejskiej istnieją bardzo duże dysproporcje w zarobkach kobiet i mężczyzn. Różnice te wynikają ze stanowisk zajmowanych przez kobiety i mężczyzn, jako że ogólna liczba zatrudnionych kobiet i mężczyzn jest porównywalna (z niewielką przewagą kobiet).

Podsumowanie

System wynagrodzeń w Komisji Europejskiej jest bardzo klarowny, oparty o sztywne wytyczne. Ogólnie istnieją jednak duże dysproporcje w zarobkach urzędników (ze względu na to czy pochodzą z krajów starej czy nowej Unii Europejskiej, a także biorąc pod uwagę płeć).

Należy również zwrócić uwagę na to, iż liczba zatrudnionych Polaków powinna się zwiększyć. Wynika to z kwestii tzw. luki narodowościowej. Polacy nie wykorzystali przewidzianej przed akcesją puli 1 341 miejsc. Z tego też względu w czerwcu 2008 roku Komisja Europejska zdecydowała, iż do 2010 roku zostaną zorganizowane kolejne konkursy dla Polaków na stanowiska urzędników unijnych.

Aneta Pazik
Sedlak & Sedlak

Bibliografia:

 

Ocena:

Kliknij aby ocenić

Ten materiał nie został jeszcze oceniony