Wynagrodzenia inżynierów w Stanach Zjednoczonych –
sytuacja na rynku pracy w okresie kryzysu gospodarczego

Określenie „inżynier” jest pojęciem bardzo pojemnym – zakres profesji wchodzących w skład tej grupy zawodowej jest bardzo szeroki i zarazem zróżnicowany. Ogólnie rzecz biorąc, inżynierem możemy nazwać osobę, która wykorzystuje wiedzę z zakresu nauk ścisłych do rozwiązywania problemów praktycznych o bardzo różnej naturze. Praca inżyniera łączy w sobie zatem płaszczyznę badań naukowych z gruntem jej praktycznych zastosowań. Amerykańskie Biuro Statystyki Pracy (U.S. Bureau of Labor Statistics – BLS) określa inżynierów mianem specjalistów, którzy zajmują się procesem projektowania, produkowania i rozwijania produktu. Inżynierowie zajmują się kreacją techniczną i funkcjonalną produktu, szacują koszty, określają niezawodność i bezpieczeństwo produktu. Ponadto projektują oraz przygotowują proces produkcji, a także testują jakość produktu i zajmują się jego dalszym rozwojem. Inżynierowie mogą specjalizować się w ramach poszczególnych grup operacji (np. proces produkcji, zarządzanie jakością produktu), branży (np. chemiczna, motoryzacyjna) lub nauki (biotechnologia, fizyka). Grupa zawodowa inżynierów amerykańskich zgodnie z Federalnym Standardem Klasyfikacji Zawodów (The Federal Government’s Standard Occupational Classification – SOC) została podzielona na 17 specjalności:

• inżynierowie przemysłu lotniczego i kosmicznego (Aerospace Engineers),
  
• inżynierowie rolnictwa i technologii produkcji rolniczej (Agricultural Engineers),
  
• inżynierowie o specjalności biomedycznej (Biomedical Engineers),
  
• inżynierowie o specjalności chemicznej i biochemicznej (Chemical Engineers),
  
• inżynierowie budownictwa lądowego (Civil Engineers),
  
• inżynierowie nowych technologii IT (Computer Hardware Engineers),
  
• inżynierowie elektrotechniki (Electrical Engineers),
  
• inżynierowie elektroniki (Electronics Engineers),
  
• inżynierowie środowiska (Environmental engineers),
  
• inżynierowie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa (Health and Safety Engineers),
  
• inżynierowie produkcji przemysłowej (Industrial engineers),
  
• inżynierowie budownictwa i technologii morskiej i okrętowej (Marine engineers and naval architects),
  
• inżynierowie o specjalności materiałowej (Materials engineers),
  
• inżynierowie mechaniki (Mechanical engineers),
  
• inżynierowie przemysłu wydobywczego (Mining and geological engineers),
  
• inżynierowie techniki nuklearnej (Nuclear engineers),
  
• inżynierowie przemysłu naftowego (Petroleum engineers).

Zawód inżyniera cieszy się dużym poważaniem, renomą oraz kojarzony jest z wysokimi zarobkami Zdobycie odpowiedniej wiedzy, wykształcenia oraz doświadczenia w tym zawodzie wymaga dużego wysiłku. Przeważająca większość inżynierów to absolwenci uczelni wyższych (istnieje tylko kilka podstawowych stanowisk, w stosunku do których nie wymaga się wykształcenia wyższego). Dodatkowo inżynierowie świadczący bezpośrednie usługi (m.in. elektrycy, mechanicy, inżynierowie budownictwa) muszą wejść w posiadanie odpowiedniej licencji. Może ją otrzymać inżynier, który zdał dwuetapową aplikację na inżyniera specjalistę (professional engineers – PE). Osoba ubiegająca się o status PE musiała również ukończyć akredytowaną uczelnię i zdobyć czteroletnie doświadczenie.
W tabeli nr 1 przedstawiono jak kształtowały się w 2007 roku przeciętne zarobki poszczególnych grup inżynierów (w oparciu w/w system klasyfikacji). Wysokość wynagrodzenia w danych grupach specjalności jest uzależniona od posiadanej wiedzy, zdobytych certyfikatów/licencji oraz stażu pracy, czyli doświadczenia zawodowego.


W porównaniu do amerykańskiej przeciętnej płacy rocznej w roku 2007 (wynosiła ona 40 405 USD – wg National Average Wage Index) zarobki inżynierów wypadły korzystniej.
Najbardziej opłacalną branżą dla inżyniera był przemysł naftowy. Najczęściej występujące wynagrodzenie w tej grupie kształtowało się na poziomie 8 664 USD miesięcznie. Co dziesiąty inżynier przemysłu naftowego osiągał miesięcznie zarobki przekraczające 12 000 USD. Wysoko zarabiającymi byli również inżynierowie specjalizujący się w technice nuklearnej – połowa z nich zarabiała prawie 95 000 USD w skali roku (prawie 7 900 USD miesięcznie). Jednak co czwarty miał szansę na wynagrodzenie przekraczające 130 000 USD rocznie. Nieco ponad 7 500 USD miesięcznie zarabiali inżynierowie z sektora IT oraz inżynierowie pracujący w przemyśle lotniczym (mediana). Połowa grupy inżynierów elektroniki otrzymywała płacę wynoszącą 83 340 USD w skali roku. Co dziesiąty zarabiał jednak ponad 10 000 USD miesięcznie. Niecałe 2 000 USD mniej w skali roku zarabiali specjaliści z branży chemicznej i biochemicznej. Z drugiej strony, 10% tej grupy osiągnęła przychód z pracy na poziomie 52 000 USD. Mediana miesięcznego wynagrodzenia fachowców od elektrotechniki kształtowała się na poziomie 6 600 USD. Niewiele mniej zarabiali inżynierowie specjalności materiałowej oraz inżynierowie budownictwa morskiego –około 6 400 USD w skali miesiąca. Jeden na dziesięciu pracujących w tych branżach osiągał jednak zarobki w wysokości ponad 9 500 USD miesięcznie. Wynagrodzenie roczne, oscylujące wokół kwoty 75 000 USD w skali roku, otrzymywała połowa inżynierów o specjalności biomedycznej oraz specjaliści od przemysłu wydobywczego (około 6 200 USD na miesiąc). Płace na poziomie około 6 000 USD miesięcznie otrzymywał co drugi inżynier środowiska i mechaniki. Jednak co czwarty zarabiał ponad 90 000 USD w skali roku, co w przeliczeniu na okres miesiąca wyniosło 9 500 USD. Nieco poniżej 6 000 USD miesięcznie zarabiali inżynierowie budownictwa lądowego oraz specjaliści pracujący w branży przemysłowej. Jedynie co dziesiąty pracownik miał szanse na zarobki przekraczające 100 000 USD rocznie. Najmniej zarabiającą grupą inżynierów byli specjaliści od ochrony zdrowia i bezpieczeństwa oraz rolnictwa. Ich zarobki z skali roku kształtowały się na poziomie odpowiednio 69 580 USD oraz 67 710 USD.

Wynagrodzenie a staż pracy

Jak na niemal każdym stanowisku, wysokość wynagrodzenia inżynierów była determinowana doświadczeniem zawodowym. Na wykresie nr 1 można zauważyć jak kształtowały się roczne zarobki na stanowisku inżyniera budownictwa lądowego w zależności od stażu pracy. Według danych Krajowego Stowarzyszenia Uczelni Wyższych i Pracodawców (NACE), wzrost wynagrodzeń na tym stanowisku w 2008 roku wyniósł 2,1% (w stosunku do roku 2007). Zmiana ta była jednak najniższą w całej grupie zawodowej (średni wzrost wynagrodzeń dla całej grupy oszacowany został na poziomie 3,5%). W 2008 roku pracownik bez doświadczenia zawodowego, lub z doświadczeniem poniżej 1 roku, mógł liczyć na pensję na poziomie 48 204 USD rocznie (4 017 USD miesięcznie). Ponad roczny staż pracy oznaczał możliwość podwyższenia wysokości zarobków do poziomu nieco ponad 51 000 USD w skali roku. Podwyżkę rzędu 10 000 USD (w skali roku) osiągnęła kadra inżynierska z doświadczeniem zawodowym zawierającym się w przedziale 5 - 10 lat (zarobki miesięcznie ponad 5 200 USD). W 2008 roku, specjalista z doświadczeniem od 10 do 19 lat, zarabiał miesięcznie 6 215 USD. Ponad 20 letni staż pracy inżyniera budownictwa lądowego uprawniał go do osiągania przeciętnego wynagrodzenia na poziomie nieco ponad 86 000 USD rocznie. Miesięcznie pensja pracownika z takim doświadczeniem wynosiła zatem prawie 7 200 USD.


Wykres 2 przedstawia zarobki inżynierów elektryków w oparciu o kryterium długości stażu pracy. Wzrost wynagrodzeń inżynierów o specjalności elektrycznej był stosunkowo wysoki – ponad 13% w stosunku do roku 2007. Według danych payscale.com, inżynier elektryk bez doświadczenia zawodowego lub z doświadczeniem poniżej 1 roku mógł w 2008 roku liczyć na pensję na poziomie 55 015 USD rocznie (4 585 USD miesięcznie). Staż pracy zawierający się w przedziale 1-4 lat uprawniał do wynagrodzenia w wysokości 59 063 USD. Doświadczenie zawodowe od 5 do 9 lat oznaczało ponad 10 000 USD podwyżki w skali roku. Miesięcznie pracownik z takim stażem mógł liczyć na zarobki w wysokości około 5 850 USD. W 2008 roku, inżynier elektryk z doświadczeniem od 10 do 19 lat zarabiał miesięcznie 6 780 USD. Dłuższy staż pracy wiązał się z wynagrodzeniem miesięcznym szacowanym na kwotę 7 914 USD (w skali roku prawie 95 000 USD).


Na kolejnym wykresie przedstawione są zarobki inżynierów produkcji w 2008 roku. Wzrost wynagrodzeń tej grupy specjalistów oszacowany został na poziomie 5,9% w skali roku. Najmniej zarabiali oczywiście pracownicy bez lub z niewielkim (mniej niż rocznym) doświadczeniem zawodowym. Ich roczne zarobki nieco przekroczyły 50 000 USD (miesięcznie 4 330 USD). Niewiele więcej otrzymywali specjaliści, którzy przepracowali mniej, niż 4 lata. Miesięczne zarobki takich pracowników wyniosły 4 412 USD. Inżynierowie produkcji ze stażem pracy od 5 do 9 lat osiągali przychód z pracy na poziomie 61 814 USD w skali roku. Miesięczne zarobki specjalistów z takim stażem wyniosły 5 151 USD. Doświadczenie zawodowe na poziomie 10 – 19 lat oznaczały wzrost wynagrodzenia do poziomu 67 276 USD w skali roku. Najbardziej doceniany finansowo był staż pracy przekraczający 20 lat. Wysokość zarobków specjalisty z takim doświadczeniem oszacowana została na poziomie przekraczającym 71 000 USD rocznie. Miesięcznie zarobki takich specjalistów wynosiły prawie 6 000 USD.

Wykształcenie inżynierów a poziom ich zarobków

W Stanach Zjednoczonych do edukacji i rozwoju inżynierów przykłada się wielką wagę. Proces kształcenia został specjalnie skonstruowany tak aby zdobyta wiedza była równolegle przekuwana na praktyczne doświadczenia. Z uwagi na spory popyt na pracowników tej grupy zawodowej, w firmach projektuje się specjalne programy wprowadzające. W ich ramach pracownicy bez doświadczenia zwiększają samodzielność swojej pracy pod okiem specjalistów. Firmy kładą nacisk na stałe dokształcanie się pracowników zarówno w aspekcie szybko zachodzących zmian technologicznych, jak również kompetencji społecznych (inżynierowie często pracują w zespołach, zarządzają projektami itp.).
Firmy prześcigają się w werbowaniu najlepszych studentów, a ich zarobki (mając na uwadze wynagrodzenia początkowe – jako pracowników bez doświadczenia zawodowego) rzeczywiście wydają się być imponujące. Na ich wysokość z pewnością wpływa fakt, iż dobrych specjalistów w tym zakresie wciąż brakuje. Uczelnie nie nadążają z kształceniem pracowników, którzy mogli by zająć miejsce specjalistów odchodzących na emeryturę.


W tabeli 2 przedstawione są wartości średnich wynagrodzeń oferowanych świeżo upieczonym absolwentom szkół wyższych. Jak nie trudno zauważyć, na najwyższe zarobki mogą liczyć studenci kierunków technicznych. W 2008 roku wysokość pierwszej płacy absolwenta inżynierii budownictwa szacowana była na poziom 4 245 USD brutto w skali miesiąca. Studentom, którzy ukończyli mechanikę oferowano wynagrodzenia na poziomie 4 818 USD. Elektrycy z wyższym wykształceniem, ale bez doświadczenia, otrzymywali płace rzędu 4 745 USD. Najwyższe zarobki oferowano absolwentom inżynierii chemicznej – ich przeciętna wartość kształtowała się na poziomie 5 300 USD miesięcznie. W porównaniu z innym kierunkami, rzeczywiście płace młodych inżynierów wypadają najkorzystniej. Warto przypomnieć, że oprócz bezpośredniego wynagradzania pracowników, pracodawcy ponoszą dodatkowe nakłady na wcześniej wspomniane wprowadzenie młodego inżyniera do zawodu.
Według badań Krajowego Stowarzyszenia Uczelni Wyższych i Pracodawców (National Association of Colleges and Employers – NACE) w roku 2008, nie bacząc na ogólne pogorszenie się sytuacji ekonomicznej, wartość wynagrodzenia absolwentów (mediana) wzrosła o 5,3% w porównaniu do roku poprzedniego. Średni wzrost wartości pierwszej płacy absolwentów kierunków technicznych ukształtował się na jeszcze wyższym poziomie i wyniósł 6%.

Firmy, zatrudniając inżynierów, bardzo często sowicie premiują pracowników z wyższymi tytułami naukowymi. Pracodawcy chętnie przyjmują pracowników, którzy realizowali się na płaszczyźnie naukowej i do tej pory skupiali się na zdobywaniu tytułów i wiedzy teoretycznej, a nie koniecznie posiadają praktyczne doświadczenie. Poziom wynagrodzenia znacząco wzrasta z każdym stopniem naukowym, a samo jego osiągnięcie jest skutkuje dodatkową wysoką nagrodą pieniężną.

W tabeli 3 przedstawiono jak kształtuje się wysokość wynagrodzeń w poszczególnych grupach inżynierskich w zależności od stopnia wykształcenia.

Absolwenci studiów technicznych z tytułem licencjata, w zależności od ukończonej specjalizacji, mogli w 2007 roku liczyć na przeciętne zarobki na poziomie 48 000 – 60 000 USD w skali roku. Najmniej zarabiali studenci, którzy w 2007 roku ukończyli inżynierię budownictwa lądowego – 4 042 USD miesięcznie. Najwięcej natomiast absolwenci przygotowani do pracy w przemyśle naftowym – ich zarobki w skali miesiąca wyniosły prawie 6 000 USD. Trochę inaczej wyglądała sytuacja w przypadku osób z tytułem magistra. Najwyższa pierwsza płaca została zaoferowana absolwentom chemii. Wysokość ich przeciętnej płacy kształtowała się w 2007 roku na poziomie przekraczającym 68 000 USD rocznie (czyli prawie 6 700 USD miesięcznie). Najmniej otrzymywali absolwenci budownictwa lądowego – wysokość ich przeciętnych zarobków wyniosła 48 280 USD. Zauważmy, iż przeciętna wartość „pierwszego” wynagrodzenia magistrów inżynierii budownictwa była nawet nieco niższa, niż przeciętna wysokość płac studentów, którzy ukończyli niższy – licencjacki poziom studiów.
Tytuł doktora w 2007 roku pozwalał na podjęcie pierwszej pracy z wynagrodzeniem na poziomie 92 500 USD w skali roku. Pozwalało to na osiąganie miesięcznych przychodów z pracy wynoszących ponad 7 700 USD. Ponownie, na najniższe przeciętne wynagrodzenia „startowe” mogli liczyć specjaliści z doktoratem w zakresie inżynierii budownictwa. Ich początkowe zarobki w 2007 roku wyniosły średnio 62 275 USD w skali roku.

Świadczenia dodatkowe

W Stanach Zjednoczonych 27% inżynierów podało, iż jednym z elementów pracy, który ich nie satysfakcjonował była słaba oferta świadczeń dodatkowych (badanie z 2007 roku). Wykres 4 przedstawia benefity, jakie były najczęściej oferowane amerykańskim inżynierów. Prawie 90% z nich uzyskało od swych pracodawców dofinansowanie do wypoczynku. Tyle samo badanych pracowników deklaruje, iż ich pracodawcy zatroszczyli się o ubezpieczenie medyczne. Popularny plan emerytalny – 401K – był wpisany w pakiet świadczeń dodatkowych 84% inżynierów (pozostałe plany emerytalne były oferowane 45% pracowników). Prawie co szósty inżynier miał wykupione ubezpieczenie od niepełnosprawności. Ponad połowa specjalistów mogła liczyć na dofinansowanie nauki. Premia wynikowa była oferowana 45% pracowników. Jedynie co drugi inżynier mógł liczyć na jakiekolwiek świadczenia związane z udziałem w zyskach firmy. Najrzadziej oferowanymi benefitami były samochód służbowy (posiadanie takowego deklarowało 6% respondentów) oraz zorganizowana opieka nad dziećmi (taką możliwość miało 4% inżynierów).

Podsumowanie

Po przeanalizowaniu danych dotyczących rynku wynagrodzeń amerykańskich inżynierów można stwierdzić, iż niezbyt korzystna sytuacja gospodarcza nie wpłynęła znacząco na wysokość pensji tej grupy specjalistów. Kryzys gospodarczy nie był zjawiskiem, które objawiło się w 2008 roku – jego początków można dopatrywać się bowiem przynajmniej kilka lat wstecz. Mówi się, że „papierkiem lakmusowym” złej sytuacji gospodarczej jest branża budowlana, która jest zresztą jednym z sektorów zatrudnienia kadry inżynierów. Specjaliści z tej branży (głównie inżynierowie budownictwa) rzeczywiście mieli pewne powody do narzekania – jednym z nich był niski wzrost wynagrodzeń. Ale nawet w przypadku tej grupy specjalistów trudno mówić o sytuacji dramatycznej. Eksperci w pozostałych specjalizacjach często mogli liczyć na spore (ponad 10%) podwyżki (m.in. specjalizacja: elektryczna, chemiczna). Zapewne sytuacja ta ma związek z stale niezaspokojonym popytem na wyspecjalizowaną kadrę techniczną. Firmy rekrutują pracowników, a w zasadzie zachęcają do pracy na ich rzecz, już na pierwszych latach studiów. Liczba absolwentów jest jednak wciąż zbyt mała w porównaniu z zapotrzebowaniem (studia inżynierskie/techniczne nie należą bowiem do łatwych). Problemem nasilającym to zjawisko jest również spora liczba pracowników – często wybitnych specjalistów – zbliżających się do wieku emerytalnego. Pracodawcy z wielką chęcią zatrudniają w tej branży obcokrajowców (Azja, Europa). Również w tym przypadku, poszukiwania pracownika zaczynają się już na poziomie szkół wyższych.
Podsumowując, wynagrodzenia kadry inżynierskiej w obliczu kryzysu mają się nieźle, jednak sytuacja ta jest spowodowana głównie ogólną koniunkturą rynku pracy inżynierów (permanentny brak wyspecjalizowanej kadry).

Justyna Masłyk-Broniek

Bibliografia:

 

Ocena:

Kliknij aby ocenić

Ten materiał nie został jeszcze oceniony