Analiza rynku wynagrodzeń w Australii w 2006 roku

Aby dobrze zrozumieć zależności płacowe pomiędzy sektorami, należy umiejętnie rozróżniać obszary ich działalności. Do sektora publicznego zaliczamy wszystkie organy władzy samorządowej i oddziały rządowe, agencje i organy stworzone przez ciała rządowe lub im podlegające. Wszystkich pozostałych pracowników uznaje się za pracujących w sektorze prywatnym.

To właśnie sektor publiczny odnotował od 2005 roku znaczną zwyżkę wynagrodzeń. Łączny wzrost wynagrodzeń w tym sektorze wynosił w 2005 roku 4,1%. W 2006 roku wzrost ten wyniósł 5,5%. Odwrotny proces obserwujemy w sektorze prywatnym. W 2005 roku wynagrodzenia wzrastały w nim średnio o 6,6%, w 2006 już jedynie o 3,0%. Trend ten jest ściśle związany z aktywnym udziałem rządu australijskiego w "wojnie z terroryzmem". Nastąpiło wzmocnienie administracji publicznej oraz podlegających jej organów przez zwiększenie ilości zadań, a co za tym idzie wzrost wynagrodzeń. Z jednej strony dodatkowo motywuje się pracowników sektora publicznego, których wzmożona praca umacnia struktury państwowe w obliczu wojny, z drugiej wydłuża ich czas pracy. Natomiast w sektorze prywatnym za spadek wskaźnika wzrostu wynagrodzeń odpowiedzialny jest bezpośrednio zmniejszony popyt wewnętrzny. W sytuacji niepewności i strachu obywatele wykazują mniejszą skłonność do zadłużania się, a w konsekwencji wydawania.

Już od wielu lat przemysł wydobywczy przewodzi w kategorii wysokości wynagrodzeń w Australii. Jest to związane z dużą różnorodnością wydobywanych surowców oraz obfitością ich występowania. Głównymi towarami eksportowymi są węgiel kamienny i złoto. Wydobywa się również diamenty przeznaczone do użytku przemysłowego (pierwsze miejsce na świecie),gaz ziemny,uran,nikiel,srebro,cynk,miedź,szafiryiopale. Od kilku lat wynagrodzenia w tej dziedzinie rosną stabilnie na poziomie przynajmniej 5% rocznie. Wojna z terroryzmem nie zmieniła wiele w tej kwestii, gdyż znakomita większość wydobywanych surowców przeznaczona jest na eksport.

Najbardziej zaskakuje ponad dziesięcioprocentowy wzrost wynagrodzeń w handlu detalicznym. Eksperci są jednak zgodni, że nie jest to trwały trend. Bardzo rozczarowały natomiast wyniki sektora rekreacyjnego. Tak duży spadek to bezpośredni efekt ograniczonego zaufania potencjalnych turystów do kraju, który może okazać się celem ataków islamskich ekstremistów. Dodatkowo wspomnieć należy o spadku wysokości wynagrodzeń w przemyśle budowlanym.

Australia dzieli się na 6 stanów i 3 terytoria federalne. Stany brane pod uwagę w kategorii analizy wysokości wynagrodzeń to: Australia Południowa, Australia Zachodnia, Queensland, Tasmania, Wiktoria i Nowa Południowa Walia. Dodatkowo analizuje się wynagrodzenia w dwóch terytoriach federalnych: Australijskie Terytorium Stołeczne oraz Terytorium Północne. Terytorium Jervis Bay nie jest uwzględniane ze względu na niewielką liczbę mieszkańców (około 700 osób).

Aby uzyskać pełniejszy obraz wysokości wynagrodzeń w poszczególnych obszarach terytorialnych i uczynić analizę łatwiejszą, należy przedstawić procentowy wskaźnik zmian płac w stosunku do lat poprzednich.

Pierwszą rzeczą, która w oczywisty sposób rzuca się w oczy to fakt, iż na większości badanych obszarów rok 2006 był rokiem mniejszego wzrostu wynagrodzeń. Są jednak wyjątki od tej reguły, które należy wyjaśnić. Australia Południowa to stan, który odnotował niewielki wzrost wynagrodzeń w porównaniu z 2005 rokiem. Przyczyn tego faktu należy upatrywać w specyficznym profilu ekonomicznym dominującym w Australii Południowej. Z tego obszaru eksportuje się większość australijskiego wina, wełnę i zboża. Praktycznie cała gospodarka stanowa uzależniona jest od eksportu, który stabilnie rośnie od 2003 roku. Spadek popytu wewnętrznego nie wpłynął więc na kondycję finansową przedsiębiorców, którzy mogli planować podwyżki w normalnym trybie.

Przykładem z przeciwległego bieguna będzie Nowa Południowa Walia. Tu zarobki w 2005 roku wzrosły w porównaniu z 2004 o ponad 6%, aby w kolejnym roku wzrastać jedynie o 2%. Przyczyn tego spadku należy szukać na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, profil ekonomiczny Nowej Południowej Walii to głównie produkcja na rynek wewnętrzny i turystyka. W obliczu nowej sytuacji ekonomicznej po 2005 roku spadek omawianych wskaźników wydaje się logiczną konsekwencją wydarzeń światowych. Mniejsza produkcja, mniej turystów, mniej miejsc pracy, mniejsze wzrosty wynagrodzeń, itd. Drugim wymiarem opisywanego zjawiska jest znaczny wzrost liczby emigrantów, którzy mocno konkurują w sektorze budowlanym, usługach i produkcji z australijskimi pracownikami. To głównie przybysze z Azji Południowo-Wschodniej, którzy godzą się na pracę gorzej opłacaną, w gorszych warunkach i w rozszerzonym wymiarze godzin.

Warto przyjrzeć się bliżej zmniejszeniu tempa wzrostu wynagrodzeń pomiędzy 2005 i 2006 na terenie Australijskiego Terytorium Stołecznego i Terytorium Północnego. W pierwszym przypadku wskaźnik wzrostu wynagrodzeń spadł z poziomu 9,5 w roku 2005 do 2,9 w 2006. Szczególnie boleśnie zmianę tę odczuli mężczyźni - spadek z poziomu 9,3 do 0,3. U kobiet spadek był mniejszy - z poziomu 9,9 do 4,4. Natomiast na obszarze Terytorium Północnego doszło do spadku wynagrodzeń. Co ciekawe, tak ogromną różnicę odczuli tylko mężczyźni - spadek z poziomu 10,8 w 2005 do -1,4 w roku następnym. W przypadku pań spadek ten był praktycznie niezauważalny (różnica 0,1%). Australijskie Terytorium Stołeczne to stosunkowo niewielki obszar miasta stołecznego Canberra wraz z przyległymi mu terenami. Koncentruje się tu głównie sektor finansowy, który również znacznie ucierpiał od 2005 roku. Wskaźnik wzrostu wynagrodzeń utrzymują "na plusie" pracownicy sektora publicznego, którzy zaczęli znacznie lepiej zarabiać. Dodatkowo wskaźnik uczestnictwa kobiet w rynku pracy jest tu znacznie wyższy niż w innych rejonach, a panie znacznie częściej podejmują pracę w sektorze publicznym. Władzom Terytorium Północnego, ze względu na charakterystykę gospodarczą, nie udało się złagodzić skutków poważnego kryzysu. Koncentruje się tu głównie przemysł ciężki i wydobycie. Ogólny regres spowodował, że pracownicy zarobili w 2006 roku mniej niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Jako że pracownikami w tych dziedzinach gospodarki są głównie mężczyźni, to analiza odpowiadających panom wskaźników jest szczególnie istotna.

W stanie Queensland odnotowano niewielki spadek wskaźnika wzrostu wynagrodzeń. Mieści się on w przedziale 2% dla każdej z badanych grup. W Queensland występuje głównie rolnictwo i hodowla oraz przemysł wydobywczy. Ciekawostką jest, że w stanie Queensland leży największe na świecie, pod względem powierzchni, górnicze miasto - Mount Isa, którego obszar przekracza 43 000 km², ok. 1 500 km dróg i ponad 4 500 km tuneli kopalnianych. Przy tej charakterystyce ekonomicznej stanu wydaje się, że wyniki statystycznej analizy wynagrodzeń mogły być znacznie gorsze.

W ostatniej części znajdzie się kilka pożytecznych informacji związanych ze sposobem, w jaki Australijczycy badają wysokość wynagrodzeń. Dla potrzeb badawczych selekcjonuje się grupę około 5 500 pracodawców. ABS dobiera reprezentatywną grupę badanych na podstawie Australijskiego Rejestru Przedsiębiorców, który to rejestr jest aktualizowany kwartalnie. Zmiany mogą powstawać na skutek powstawania nowych przedsiębiorstw, przejęć, fuzji, upadków i zmian klasyfikacji przemysłowej.

ABS dysponuje również własnym rejestrem przedsiębiorstw działających na terenie Australii. Jest to zbiór bardzo przydatnych informacji, które opisują strukturę gospodarki australijskiej, zależności między firmami oraz w razie zaistnienia takiej potrzeby mogą służyć jako narzędzie grupowania i opisywania zmian na obszarze przedsiębiorczości. W połowie 2002 roku wprowadzono w Australii gruntowną zmianę systemu podatkowego, która zmusiła ABS to stworzenia nowego modelu statystycznej analizy wysokości wynagrodzeń. Obecnie każde przedsiębiorstwo w momencie pojawienia się w Australijskim Rejestrze Przedsiębiorców, umieszczane jest w jednej z dwóch podgrup populacyjnych. Podział ten determinowany jest przez stopień złożoności struktury organizacyjnej danego przedsiębiorstwa. Drugim krokiem jest przypisywanie odpowiednich sektorów, wielkości i obszaru.

Dodatkowo można uzyskać dane opisujące wysokość wynagrodzeń dla interesującej nas kategorii jako "dostosowanie sezonowe" lub "określenie kierunkowe". Jest to rozróżnienie charakteryzujące wyłącznie australijskich statystyków zajmujących się analizą wynagrodzeń. W związku z dużymi zmianami na rynku wynagrodzeń, które determinowane są okresowymi wahnięciami gospodarki australijskiej, dane uzyskane w ten sposób można prezentować z uwzględnieniem możliwych zmian lub bez takiego uwzględnienia. Jeżeli na przykład badany wykazuje w danym miesiącu wysokość średniego wynagrodzenia na poziomie 100, a na podstawie danych historycznych jesteśmy w stanie przewidzieć, że w przyszłym miesiącu jego apanaże spadną do poziomu 50, to możemy w różny sposób prezentować tę zależność. Oddający ankietę w marcu deklarują inne kwoty od tych zwracających kwestionariusze w kwietniu, a różnica ta powodowana jest charakterystycznymi dla Australii sezonowymi zmianami struktury ekonomicznej. W zależności od potrzeb można przedstawić uzyskane dane w formie czystej "dostosowanie sezonowe", lub uwzględnić sezonowość na rynku wynagrodzeń "określenie kierunkowe".