Jak dotychczasowe wynagrodzenie
wpływa na rozmowę o pracę?

Historia zarobków pracownika może być bardzo istotnym elementem podczas jego rozmowy o pracę. Takie informacje pokazują bowiem jak radził on sobie na poszczególnych etapach kariery zawodowej i czego może oczekiwać w związku z podjęciem nowej posady. Niestety, zdarza się, że informacje o poprzednim wynagrodzeniu nie odzwierciedlają prawdziwej wartości pracownika, a czasem nawet świadczą na jego niekorzyść.

Dostarczanie szczegółowych informacji o zarobkach w poprzednich miejscach pracy nie jest w Polsce rozpowszechnioną praktyką. Co więcej, w wielu przypadkach umowy o pracę szczegółowo precyzują, że informowanie o wysokości otrzymywanej płacy jest zabronione. Tymczasem w USA, takie dane są często jednym z wymogów procesu rekrutacyjnego. Kandydat przygotowuje i wysyła je w formie pisemnej (tzw. Salary History) razem z CV i listem motywacyjnym.
Po co pracodawcy informacja o poprzednim wynagrodzeniu? Wydaje się, że przede wszystkim po to, by w łatwy sposób dokonać wstępnej selekcji kandydatów. Ci z nich, którzy się przeceniają lub niedoceniają, są zazwyczaj odrzucani na samym początku. W czasie kryzysu takie informacje pozwalają również wyłonić osoby, które będą skłonne wykonywać określone obowiązki za niższe niż rynkowe stawki. Przede wszystkim jednak informacje o poprzednim wynagrodzeniu w istotnym stopniu zdają się budować przewagę pracodawcy w negocjacjach dotyczących zarobków na nowym stanowisku. Łatwiej mu bowiem wtedy przewidywać kwoty jakich może oczekiwać kandydat. Co za tym idzie, może przygotować wcześniej odpowiednie argumenty i bardziej elastycznie kształtować swoją ofertę.

Wszystko da się wyjaśnić

Kiedy kandydat ma świadomość, że dotychczas zarabiał na poziomie przeciętnym dla danego stanowiska, to słysząc pytanie o historię swojej płacy nie powinien się niczym przejmować. Sytuacja komplikuje się w momencie, gdy jego poprzednie zarobki były podejrzanie wysokie lub niskie, w stosunku do zakresu obowiązków, jakie były mu powierzone. Każda taka sytuacja będzie zapewne wymagała wyjaśnienia, a pracodawcy nie powinni z góry odrzucać takich kandydatów.
Niskie zarobki na ostatnio wykonywanym stanowisku, czy nawet obniżka płacy pomiędzy poszczególnymi etapami kariery, mają zazwyczaj swoje sensowne uzasadnienie. Zdarza się bowiem, że kandydaci w trakcie swojego życia zawodowego zmieniają pracę na zupełnie odmienną od dotychczas wykonywanej. W zamian za możliwość realizacji obowiązków zgodnych z ich zainteresowaniami, są wtedy skłonni do akceptacji niższej płacy.
Natomiast brak znaczących podwyżek niekoniecznie musi oznaczać, że pracownik na nie nie zasłużył. Szczególnie w obecnej sytuacji rynkowej może to być raczej odzwierciedlenie złej kondycji finansowej firmy i zamrożeniem przez nią płac.
Często rozwiązaniem zagadki dużych wahań wynagrodzenia pracownika jest zmiana miejsca zamieszkania. Przeniesienie się do innej miejscowości oznacza bowiem zmianę warunków wynagrodzenia, nawet jeśli pracownik podejmuje pracę na identycznym – jak poprzednio – stanowisku.
Nie powinno się również zakładać, że pracownik, który w ostatnim miejscu zatrudnienia był opłacany poniżej średniej dla danego stanowiska, z chęcią znów będzie pracował za podobną stawkę. Oczywistym jest bowiem, że pracę zmienia dlatego, by w jakiś sposób polepszyć swoje obecne warunki.
Trzeba pamiętać, że w całym procesie rekrutacji najważniejsze jest sprawdzenie posiadanych kwalifikacji i weryfikacja umiejętności kandydata. To one powinny w pierwszej kolejności decydować o tym, czy jest on odpowiednią osoba na dane stanowisko.

Jak odpowiadać na pytania związane z historią naszego wynagrodzenia?

Pytanie o poprzednie wynagrodzenie jest dla kandydatów zazwyczaj kłopotliwe i wzbudza podejrzenia o zamiary pracodawcy. Szczególnie komplikuje sytuację, kiedy poprzednie doświadczenie to zaledwie praktyki studenckie, praca na pół etatu lub wolontariat. Może się bowiem wydawać, że pracodawca będzie od samego początku chciał dać pracownikowi najniższą z możliwych stawek płacy.
Przed rozmową warto posiadać wszelkie informacje na temat wynagrodzenia na danym stanowisku. Przeglądając raporty płacowe, będziemy w stanie określić jak nasze dotychczasowe zarobki kształtowały się w porównaniu do średnich stawek na rynku. W ten sposób łatwiej będzie nam argumentować konkretne kwoty i odpierać ewentualne zarzuty.

Należy pamiętać, że nie mamy obowiązku udzielania informacji o poprzednim wynagrodzeniu. Odmowa podania konkretnych kwot związanych z dotychczasową płacą powinna szybko zakończyć tą część rozmowy kwalifikacyjnej. Oczywiście kandydaci obawiają się, że nieudzielenie takiej informacji znacząco może zmniejszyć ich szansę na zatrudnienie. Warto wtedy uzmysłowić sobie, że firma, która odrzuca kandydata wyłącznie ze względu na brak informacji o jego poprzednim wynagrodzeniu, nie jest warta podjęcia w niej pracy.
Odpowiadając na pytanie o historię zarobków, można również użyć sformułowania w stylu „do czego Państwu potrzebna taka informacja? Wolałbym się raczej skupić na faktach związanych z moim doświadczeniem i dopasowaniem do wymogów oferowanego stanowiska. W sprawach finansowych myślę, że dojdziemy do porozumienia później”. Takie stwierdzenie powinno być skuteczne i odsunąć rozmowy o zarobkach do momentu, w którym zaprezentujemy już nasze osobiste kompetencje. Istnieje jednak ryzyko, że bezpośredniość takiej odpowiedzi może zostać odebrana jako agresywne zachowanie. Dlatego należy zawsze dostosować jej wydźwięk do okoliczności i sprawić by jej ton miał charakter partnerski.
Specjaliści ds. rekrutacji wskazują, że na pytanie o historię zarobków kandydaci często odpowiadają wymijająco, używając stwierdzeń takich, jak: „nie sądzę, że moja dotychczasowa płaca ma tu jakiekolwiek znaczenie. W poprzedniej pracy zdobywałem pierwsze doświadczenie zawodowe i nabywałem niezbędnych umiejętności”. Co sprytniejsi podają bardziej rzeczową argumentację mówiąc „płacono mi na poziomie mediany zarobków dla mojego stanowiska”. Przytoczone powyżej stwierdzenia na pewno odsuną rozmowę o płacy w czasie ale prawdopodobnie nie pozwolą uniknąć jej całkowicie.

Jeśli kandydat zdecyduje się na ujawnienie historii wynagrodzenia musi pamiętać, że zawsze trzeba mówić prawdę. Wszystkie podawane kwoty da się w miarę dokładnie zweryfikować, dlatego wymyślanie ich w celu poprawy własnej pozycji w negocjacjach płacowych jest wyjątkowo kiepskim rozwiązaniem. Ważną sprawą jest również zwrócenie uwagi, że dotychczasowe wynagrodzenie i kwota, której kandydat oczekuje, to dwie zupełnie różne sprawy.
W przypadku, kiedy pracownik obawia się, że jego poprzednia płaca może być postrzegana jako zbyt niska - powinien użyć w rozmowie zwrotu w stylu: „dotychczas zarabiałem 3500 zł brutto lecz wiem, że w porównaniu z innymi osobami, ta kwota była zdecydowanie za niska. Najnowsze raporty płacowe pokazują, że moje wynagrodzenie powinno mieścić się w przedziale 4 000 a 5 000 zł brutto, dlatego też takie są moje oczekiwania”.
Natomiast w sytuacji, gdy kandydat obawia się, że jego poprzednie zarobki były zbyt wysokie w porównaniu do innych pracowników zajmujących to stanowisko, powinien przekonać pracodawcę, że jest w kwestii wynagrodzenia elastyczny. Sensownym rozwiązaniem będzie tu stwierdzenie w stylu „dotychczas zarabiałem 8 000 zł na rękę, jednak podejmując pracę u Państwa jestem gotów dostosować się do bieżącej sytuacji. Oczywiście wszystko będzie zależało od tego jaki zakres obowiązków jest dla mnie przewidziany i jakie będę miał możliwości rozwoju”.
W takiej sytuacji eksperci zalecają ponadto używanie takich zwrotów, jak:

• szukam możliwości rozwoju moich umiejętności i kompetencji i myślę, że w tej firmie będę mógł je znaleźć,
  
• tak, zarabiałem do tej pory więcej, ale w obecnej chwili skupiam się na znalezieniu wymarzonej pracy za normalne, rynkowe wynagrodzenie,
  
• jakość i mocna pozycja firmy na rynku są dla mnie kluczowym powodem aplikowania do państwa firmy,
  
• zmiana pracy spowoduje, że moja kariera wkroczy na zupełnie nowe tory, a Państwo mogą w tej sytuacji skorzystać z mojego cennego doświadczenia,
  
• doskonale zdaję sobie sprawę z tego, jak obecnie wygląda sytuacja na rynku i stawki płacy w mojej profesji,
  
• dojazd do państwa firmy jest o wiele krótszy, a dodatkowy czas, który dzięki temu zyskam na spędzenie czasu z rodziną, jest cenniejszy niż różnica płacy.

Oczywiście podając konkretne argumenty, trzeba je odpowiednio dostosować do panującej sytuacji. Kiedy tłumaczymy, że dobra lokalizacja firmy pozwala na więcej czasu dla rodziny, przyszły pracodawca może pomyśleć, że codziennie w pracy będziemy bacznie obserwować zegarek, aby jak najszybciej wyjść do domu.
Kandydat nie powinien również pokazywać, że jest gotowy na wszelkie ustępstwa, bo świadczyć to będzie o braku poczucia własnej wartości i prawdopodobnie o nikłych kompetencjach.
Specjaliści ds. rekrutacji zalecają również, by otwarcie informować na rozmowie o pracę o dodatkowym wynagrodzeniu na poprzednim stanowisku w postaci bonusów, czy akcji. Takie dane mogą bowiem podnieść naszą wartość w negocjacjach z nowym pracodawcą.

Warto pamiętać, że historia zarobków nie musi być przeszkodą w pozytywnym przejściu procesu rekrutacji. Dla pracodawcy stanowi ona bowiem często dodatkową informację, która nie jest tak ważna, jak doświadczenie zawodowe i poziom określonych kompetencji kandydata. Ponadto, jeśli pracownik aplikujący na nowe stanowisko potrafi konkretnie i rzeczowo wyjaśnić wszelkie niejasności związane ze swoim wynagrodzeniem, nie powinno być żadnych problemów związanych z rozpatrywaniem jego kandydatury. Co więcej, jego argumentacja może dodatkowo wpłynąć na pozytywne postrzeganie go przez pracodawcę. Często bowiem okazuje się, że osoby, które potrafią zrezygnować z wyższej pensji podejmując wymarzoną pracę, są bardziej wydajne, zaangażowane i w pełni oddane swoim obowiązkom.

Arkadiusz Koperek

Bibliografia:

 

Ocena:

Kliknij aby ocenić