wynagrodzenia.pl Sedlak & Sedlak
Rejestracja O nas Kontakt Dla mediów
Kup abonament

Atut Słowacji - niskie płace, niskie koszty pracy



Niskie koszty pracy
Niskie koszty pracy na Słowacji widać dobrze, gdy porówna się je z kosztami pracy w krajach konkurujących ze Słowacją o inwestycje w Europie Środkowo-Wschodniej: Polską, Czechami i Węgrami. Przy porównywalnym poziomie produktywności pracy średni koszt pracy w tych krajach jest o 50% wyższy niż na Słowacji.
Natomiast porównując Słowację z krajami Unii Europejskiej, gdzie produktywność pracy jest przeciętnie 2,5-krotnie wyższa, okazuje się, że średni koszt pracy w krajach UE jest przeciętnie aż siedmiokrotnie wyższy. Tak znaczna różnica pomiędzy poziomem produktywności pracy a poziomem płac jest źródłem zysku dla inwestorów. Przypomnieć należy, że niskie koszty pracy mają szczególnie duże znaczenie w przypadku działalności pracochłonnej nie dającej zastąpić się pracą maszyn - dotyczy to zwłaszcza usług. Dlatego też na Słowacji od dłuższego czasu obserwowany jest dynamiczny wzrost inwestycji typuBusiness Process Offshoring, polegający na przenoszeniu działalności usługowej firm (call centers, księgowość, sprawy personalne) do krajów o niskich kosztach pracy. Dość wspomnieć, że na przestrzeni lat 2000-2002 wartość takich inwestycji na Słowacji wzrosła o 41%!
Relacje kosztów pracy w odniesieniu do konkretnych krajów przedstawia zamieszczony poniżej wykres.

Wykres 1. Miesięczny koszt pracy w krajach Europy w 2000 roku (w euro)

Źródło: Dane Slovak Investment and Trade Development Agency, 2004, www.sario.sk
Jak widać na powyższym wykresie, koszty pracy na Słowacji są porównywalne tylko z krajami nadbałtyckimi oraz z Bułgarią i Rumunią. Kraje te są jednak mniej atrakcyjne dla inwestorów. Kraje nadbałtyckie charakteryzuje bowiem wysoki poziom innych kosztów działalności przedsiębiorstwa. Natomiast Bułgaria i Rumunia są krajami o wysokim ryzyku inwestycyjnym.
Średni miesięczny poziom płac
Średnie miesięczne wynagrodzenie w gospodarce słowackiej wyniosło w 2003 roku, wg. danych Urzędu Statystycznego Republiki Słowackiej 14365 SKK, czyli w przybliżeniu 358 EUR (wg. kursu słowackiego Banku Centralnego).

Wykres 2. Miesięczne wynagrodzenia brutto na Słowacji w roku 2003 według branż
(w SKK)

Źródło: Dane Urzędu Statystycznego Republiki Słowacji 2004, www.statistics.sk
Rozpatrując poziom wynagrodzeń w poszczególnych branżach, zauważyć można, że zdecydowanie najwyższy poziom płac dotyczy firm pośrednictwa finansowego 29088 SKK (725 EUR). To ponad dwukrotnie więcej niż średnia krajowa. Innym sektorem wybijającym się pod względem poziomu wynagrodzeń jest telekomunikacja, ze średnią płacą blisko dwukrotnie wyższą od średniej krajowej równą 28325 SKK (708 EUR).
W grupie sektorów, w których średnie wynagrodzenie przekracza poziom średniej krajowej znajduje się także: doradztwo gospodarcze (obrót nieruchomościami oraz inne usługi wspomagające dla biznesu) - tu średni poziom wynagrodzeń przekracza średnią krajową o 25%. Wśród pozostałych sektorów, gdzie płaca przekracza średnią krajową znajdują się: administracja publiczna (17508 SKK, czyli 438 EUR).
Warto na chwilę zatrzymać się przy poziomie wynagrodzeń w administracji publicznej na Słowacji, ponieważ wynika z tego kilka istotnych konsekwencji dla potencjalnych inwestorów. Po pierwsze, relatywnie wysoki poziom wynagrodzeń w administracji sprawia, że pracodawcy prywatni muszą konkurować o najlepszych pracowników z administracją publiczną oferującą przy podobnych płacach większą stabilność i pewność zatrudnienia. Drugą konsekwencją stosunkowo wysokich płac w administracji publicznej jest niższa skłonność do korupcji.
Innymi ważnymi sektorami gospodarki, w których poziom płac przekracza istotnie poziom średniej krajowej są transport i komunikacja (15300 SKK = 382 EUR) oraz przemysł (średnia dla przemysłu - 15400 SKK, czyli 385 EUR).
Podając średnią wartość miesięcznego wynagrodzenia dla przemysłu przypomnieć należy, że metodologia Urzędu Statystycznego Republiki Słowackiej wyróżnia w obrębie przemysłu trzy działy (górnictwo; produkcję; dostawy wody, gazu i energii) istotnie różniące się poziomem wynagrodzeń. Spośród tych działów najwyższy poziom płac dotyczy firm dostarczających wodę, gaz i energię (21061SKK = 527 EUR), w górnictwie płace o 13% przekroczyły poziom średniej krajowej, natomiast w produkcji poziom płac tylko nieznacznie przekroczył średnią i wyniósł 14873 SKK, tj. 370 EUR.
Średnie miesięczne wynagrodzenie w handlu w 2003 roku niemal dokładnie pokryło się ze średnią krajową i wyniosło 14461 SKK, tj. 360 EUR. Zdecydowanie niższy od średniej krajowej poziom płac obserwujemy w rolnictwie (10940 SKK = 273 EUR), w turystyce i gastronomii (11053 SKK = 277 EUR) oraz usługach tradycyjnych (11120 SKK = 279 EUR). Także istotnie poniżej średniej krajowej plasowały się zarobki w budownictwie (12001 SKK = 276 EUR), edukacji (11894 SKK = 297 EUR), i służbie zdrowia (12430 SKK = 311 EUR).
Dynamika wzrostu wynagrodzeń
Rok 2002 . W roku 2002 w stosunku do roku poprzedzającego wynagrodzenia wzrosły o 9,3%, jest to zatem wzrost o 6 punktów procentowych ponad inflację, wynoszącą 3,4%. Zauważyć należy, że najszybciej wzrastały wynagrodzenia w służbie zdrowia, szkolnictwie oraz w sektorze usług tradycyjnych - o około 15%. Wzrost poziomu płac wyższy od liczonego dla całej gospodarki zanotowano także w: administracji publicznej, doradztwie gospodarczym oraz w pośrednictwie finansowym (nieco ponad 10%).
Najwolniej w roku 2002 rosły wynagrodzenia w budownictwie, handlu, transporcie i rolnictwie (o 5-7%).
Rok 2003 . Średnia dynamika wynagrodzeń nominalnych w roku 2003 na Słowacji wyniosła 6,3% przy poziomie inflacji wynoszącym 9,3%. Oznacza to, że przyrost wynagrodzeń nominalnych w roku 2003 nie nadążał za wskaźnikiem inflacji. W efekcie pracownicy, mimo podwyżek mogli mniej kupić za swoje wynagrodzenie, aniżeli rok wcześniej - nastąpił spadek płacy realnej. I to znaczny, bowiem różnica między oboma indeksami wyniosła aż 3 punkty procentowe. Taki spadek płacy realnej połączony z wyższym CPI od PPI jest zjawiskiem korzystnym dla przedsiębiorców, bowiem przychody przedsiębiorców z tytułu sprzedaży towarów rosną szybciej aniżeli wydatki na wynagrodzenia pracowników, a to pozwala zwiększyć zyski. Czas pokaże, czy mamy do czynienia z nową tendencją, czy też jest to chwilowe wahnięcie. Analizując poszczególne sektory gospodarki, zauważyć można, że w roku 2003 tylko w edukacji wynagrodzenia realne wzrosły (nominalnie o więcej niż wskaźnik inflacji). Nominalny wzrost wynagrodzeń w edukacji wzrósł o blisko 10%. Ponadto dał się zauważyć dalszy szybki wzrost płac nominalnych w pośrednictwie finansowym i usługach tradycyjnych. Dalej, wolniej niż średnia dla całej gospodarki wzrastały wynagrodzenia w rolnictwie, budownictwie, handlu i transporcie.
Produktywność pracy
Systematycznie rośnie produktywność pracy w słowackim przemyśle. Według danych Słowackiego Banku Centralnego na przestrzeni ostatnich 10 lat zwiększyła się o 4%. Niestety nie udaje się Słowacji dogonić Unii Europejskiej pod względem wydajności pracy. Dystans ten zmniejsza się bardzo wolno. Poniższe wykresy obrazuje tempo zmniejszania dystansu do Unii Europejskiej w zakresie produktywności pracy. Obszar zawarty między krzywymi przedstawia dystans, który dzieli Unię i Słowację.

Wykres 3. Produktywności pracy na osobę w stosunku do poziomu UE
w latach 1993 - 2002.

Źródło: Eurostat 2004, www.europa.eu.int/comm/eurostat.htm
Uwzględniając, że produktywność pracy w UE jest ponad dwukrotnie większa, a dystans w tej dziedzinie zmniejsza się powoli, oraz, że przeciętny poziom płac w Unii jest średnio siedmiokrotnie wyższy, należy stwierdzić, że Słowacja, dzięki faktycznie tańszej sile roboczej wciąż pozostanie atrakcyjnym miejscem do lokowania kapitału. Dotyczy to zwłaszcza branż w których fundusz płac stanowi istotny element kosztów tj. usług, zaawansowanych technologii, i przemysłu lekkiego. Pewne ograniczenia w zakresie dyskontowania taniej siły roboczej może napotykać przemysł transportochłonny, o ile bowiem koszty transportu, dzięki centralnemu położeniu w Europie, do krajów europejskich nie będą wysokie, o tyle transport na dalsze odległości np. stali, to już znaczne koszty.
Można także przypuszczać, że swobodny przepływ kapitału i siły roboczej, związany z przystąpieniem Słowacji do Unii Europejskiej sprzyjać będzie szybszej konwergencji poziomu płac a przede wszystkim relacji płaca-produktywność. Choć przypuszczać należy, że dopóki Słowacja będzie utrzymywała niższe podatki i prowadzić będzie agresywną politykę przyciągania inwestycji nie dojdzie do zrównania relacji produktywność/koszty pracy w obu organizmach gospodarczych.
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Jednym z niewątpliwych atutów Słowacji w oczach przedsiębiorców jest obowiązujący w tym kraju podatek liniowy od dochodów osób fizycznych. Osoby fizyczne, niezależnie od wysokości dochodu, płacą 19% podatku dochodowego. Taki podatek, w porównaniu z Polską, jest silnym magnesem dla firm zatrudniającym specjalistów - ich wysokie wynagrodzenie obłożone jest bowiem niskim 19% podatkiem.
W oczach wielu przedsiębiorców Słowacja jest atrakcyjnieszym od Polski miejscem lokalizacji inwestycji właśnie za sprawą niskich i bardziej przewidywalnych podatków. Dowodem na to może być list wiceprezesa Hyundaia, w którym, uzasadniając decyzję o lokalizacji fabryki na Słowacji, napisał do polskiego ministra gospodarki Hausnera, że jedną z najważniejszych przyczyn odrzucenia polskiej oferty były zbyt wysokie podatki. Wśród elit polskiego biznesu krąży następująca kalkulacja: menadżer zarabiający 50000 USD rocznie zapłaci na Słowacji 19% podatku dochodowego tj. tylko 9500 USD Od tej samej kwoty, z powodu progresywnej skali podatkowej, zapłaciliby w Polsce 40% podatku czyli blisko 19000 USD. To ponad dwukrotna różnica.
Trzeba pamiętać, że choć podatek dochodowy od osób fizycznych formalnie obciąża pracownika, ale tak naprawdę ściśle wiąże się z kosztową funkcją wynagrodzenia, czyli obciążeniem dla przedsiębiorcy. Dla przykładu: przedsiębiorca w kraju o niższym podatku dochodowym, ponosząc te same koszty, co w kraju o wysokich podatkach, faktycznie więcej płaci pracownikowi za pracę. Mniej otrzymuje budżet państwa. Dla pracownika liczy się wartość wynagrodzenia netto.
Dysproporcje w poziomie wynagrodzeń.
Jak łatwo się domyślić poziom płac na Słowacji nie jest jednolity. Spośród regionów szczególnie wyróżnia się region bratysławski, w którym płace już od wielu lat są o 30% większe aniżeli średnia krajowe. Wyrażona w wartościach bezwzględnych płaca w tym regionie wynosi obecnie 17630 SKK (430EUR) i jest średnio o 4000 SKK (98 EUR) wyższa od średniej dla całego kraju. Z tego powodu spodziewać się można rosnącego zainteresowania przedsiębiorców innymi częściami kraju, gdzie możliwe jest pełniejsze dyskontowanie taniej siły roboczej. Poniższa tabela przedstawia średni miesięczny poziom wynagrodzeń na Słowacji wg. regionów (w EUR).

Tabela 1. Wynagrodzenie na Słowacji według regionów (w euro).

Region20012002
bratysławski406441
średnia krajowa 309 338
koszycki294326
trnawski285312
trenczianski280305
żlinski273301
bańskobystrzycki266291
nitrianski261286
preszowski247270
Źródło: Urząd Statystyczny Republiki Słowackiej 2004.
Jak widać w tabeli, najmniej płaci się w regionie preszowskim, gdzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie jest niższe o około 20% od średniej krajowej. O około 15% mniej niż średnio w kraju, płaci się za pracę w regionach nitriańskim i bańskobystrzyckim. Miesięczna płaca w regionie koszyckim niemal pokrywa się ze średnią dla całego kraju.
Taki rozkład wynagrodzeń uzasadniony jest położeniem geograficznym tych regionów i stopniem rozwoju infrastruktury. Region bratysławski położony jest bowiem na granicy czterech państw (Austrii, Czech, Słowacji i Węgier) i posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę. Natomiast znajdujący się na drugim końcu listy region preszowski to obszar zacofany infrastukturalnie, położony na uboczu europejskiego biznesu. Na poziom wynagrodzeń w regionach wpływa też stopa bezrobocia - w obszarach o najwyższym bezrobociu płaci się mniej.
Podsumowanie.
Słowacja jest jednym z krajów o najniższym poziomie płac w Europie. Posiada bardzo atrakcyjny dla przedsiębiorców system podatkowy oparty na konstrukcji podatku liniowego. Do tego dochodzi atrakcyjne geostrategiczne położenie w Europie. Władze przyjęły strategię agresywnej walki o inwestycje zagraniczne. Jednym z elementów tej walki są działania obniżające koszty pracy. I choć produktywność pracy na Słowacji jest ponad dwukrotnie niższa niż w krajach UE, to rekompensowane jest to siedmiokrotnie niższymi kosztami pracy niż w krajach Unii.


Piotr Hajdecki
Sedlak & Sedlak


Bibliografia:
  1. Dane Urządu Statystycznego Republiki Słowacji, http://www.statistics.sk
  2. Dane Słowackiej Agencji Rozwoju Inwestycji i Handlu, http://www.sario.sk
  3. Dane Narodowego Banku Słowacji, http://www.nbs.sk
  4. Dane Ministerstwa Finansów Republiki Słowackiej, http://www.finance.gov.sk
  5. Bratislava in the Golden Triangle, The Slovak Spectator, February 16-22, 2004
  6. Problem? Call Slovakia, The Slovak Spectator, April 19-25, 2004
  7. Dane Eurostatu, http://www.europa.eu.int/comm/eurostat.htm

Data publikacji: 05.05.2004

 
Ocena: Kliknij aby ocenić 

 
napisz do nas




Przypominamy, że zgodnie z pkt 2.6 - 2.7 regulaminu kopiowanie, przetwarzanie
i wykorzystywanie tekstów portalu w innych celach niż do użytku osobistego wymaga pisemnej zgody redakcji.
Kontakt: media@sedlak.pl

?>
rynekpracy.pl sedlak.pl raportyplacowe.pl badaniaHR.pl