wynagrodzenia.pl Sedlak & Sedlak
Rejestracja O nas Kontakt Dla mediów
Kup abonament

Wynagrodzenia w Czechach



Czeska gospodarka
Czesi podobnie jak my, znaleźli się 1 maja w Unii Europejskiej. Niestety podobnie jak Polska nie są w najlepszej sytuacji społeczno-gospodarczej. Czechy w roku 2003 zanotowały najwyższy wśród krajów przystępujących do Unii Europejskiej deficyt budżetowy. Wyniósł on 12,9% PKB, podczas gdy Polska miała w 2003 roku deficyt na poziomie 4,1% PKB. W związku z tak słabymi wynikami wielu analityków uważa, że Czechy nie będą gotowe do przystąpienia do strefy EURO w pierwszej grupie nowych członków Unii. Analitycy agencji ratingowej Standard & Poor's uważają nawet, że Polska i Czechy przyjmą EURO najwcześniej w 2010 roku, jako ostatnie z dziesiątki nowych członków. Znajdujące się również w drugiej grupie Węgry i Słowacja mają szansę na akcesję do strefy EURO już w 2009 roku.
Pod względem produktu krajowego brutto przypadającego na jednego mieszkańca Czesi zajmują natomiast drugą, po Słowenii, pozycję wśród krajów kandydujących. W 2003 roku ich produkt krajowy brutto na mieszkańca wyniósł 6761 EURO, natomiast dla porównania w Polsce tylko 4365 EURO. Czechy legitymują się także jednocyfrowym wskaźnikiem stopy bezrobocia - 7,8 %. Czeska gospodarka, bardziej rozwinięta i lepiej zrównoważona od polskiej, weszła w lata 90-te XX wieku z inflacją zbliżoną do 10%, podczas gdy w Polsce panowała hiperinflacja. W rezultacie lata 1990-98 w Czechach umożliwiły w miarę spokojne utrzymywanie tempa wzrostu cen w przedziale 8 - 11%. Dopiero przy pełnej recesji, jaka dotknęła Czechy w latach 1997-99 inflacja uległa tam obniżce, a w końcu grudnia 1999 roku spadła do 2,5%. W latach 2000-2001 Czechy mogły się cieszyć ponownym przyspieszeniem wzrostu gospodarczego - PKB przyrastał o ponad 3% rocznie.
Poniższy wykres pokazuje jak w Czechach zmieniały się w ciągu ostatnich sześciu lat stopa inflacji, stopa bezrobocia oraz poziom PKB.

Wykres 1. Zmiany PKB, stopa inflacji oraz stopa bezrobocia
w latach 1998-2003 w Republice Czeskiej (w procentach)

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.
Jak widać z wykresu PKB w latach 1998-2000 rosło, aby następnie w czasie kryzysu zacząć spadać. Obecnie Czechy zdają się wychodzić z tego kryzysu, a ich PKB od 2002 roku rośnie. Od 2002 roku znowu rośnie - po zdecydowanym spadku w roku 2001 - stopa inflacji, która w 2003 roku osiągnęła poziom 2,5%. Stopa bezrobocia w Czechach jest natomiast od sześciu lat względnie stabilna i co najważniejsze nie przekracza poziomu 10%. W roku 2003 stopa bezrobocia lekko wzrosła w porównaniu z rokiem, 2002 kiedy wynosiła 7,3% (w 2003 - 7,8%). Mimo tego jest to jeden z lepszych wyników wśród krajów wstępujących do Unii, a także wynik lepszy niż średni poziom stopy bezrobocia w starej Unii - 8,0%.
Czechy są jednym z trzech krajów kandydujących, obok Cypru i Słowenii, mającym wysokie stopy zatrudnienia, niewiele ustępujące zatrudnieniu w krajach UE. Stopa zatrudnienia w 2002 roku w Czechach wynosiła 65,6%, podczas gdy w Polsce 51,7% (jest to jednocześnie najniższa stopa w krajach kandydujących). Zatrudnienie całkowite wynosiło 4 mln 763 tysiące. Dokładniejsze dane na temat stopy zatrudnienia w Czechach zawiera poniższa tabela.

Tabela 1. Stopa zatrudnienia w Republice Czeskiej w 2002 roku
ze względu na płeć i wiek

Przedział wiekowyStopa zatrudnienia w %
ŁącznieMężczyźniKobiety
od 15 do 64 lat65,674,057,2
od 55 do 64 lat40,456,325,9
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.
Jak widać w tabeli, stopa zatrudnienia mężczyzn jest w Czechach znacząco wyższa od stopy zatrudnienia kobiet. Tendencja ta jest widoczna w obu przedziałach wiekowych. Ponadto widać, że w przedziale wiekowym od 55 do 64 lat zmniejsza się znacznie liczba osób zatrudnionych, w przypadku kobiet o ponad połowę. Czesi mają również bardziej zbliżoną do europejskich realiów strukturę zatrudnienia niż my. Porównanie czeskiej i polskiej struktury zatrudnienia w rolnictwie, przemyśle i usługach przedstawia poniższa tabela.

Tabela 2. Procentowy udział zatrudnionych w przemyśle, rolnictwie i usługach
w Republice Czeskiej w 2003 roku w porównaniu z Polską

Struktura zatrudnieniaPaństwo
CzechyPolska
Rolnictwo5%28%
Przemysł35%22%
Usługi60%50%
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.
Główną różnicą pomiędzy polską a czeską strukturą zatrudnienia wydaje się być odsetek mieszkańców zatrudnionych w rolnictwie. W Czechach jest on zbliżony do standardów unijnych, natomiast w Polsce jest on wciąż za wysoki.
Wynagrodzenia w Republice Czeskiej
Obywatele nowych członków Unii Europejskiej zarabiają kilkakrotnie mniej od mieszkańców starych państw członkowskich. Prawda ta odnosi się także do zarobków czeskich. Średnia płaca w Czechach stanowi np. średnio zaledwie 13% analogicznej płacy w Wielkiej Brytanii. Po wejściu do Unii Czesi spodziewają się z jednej strony podwyżek cen, ale z drugiej znacznych podwyżek wynagrodzeń. Niestety, proces wyrównywania wysokości wynagrodzeń między starą piętnastką a "świeżo upieczonymi" członkami trwał będzie znacznie dłużej niż chcieliby tego nowi członkowie.
Czesi podobnie jak Polacy pod względem wynagrodzeń należą do najmniej uprzywilejowanych narodów w Europie. Świadczą o tym, chociażby stawki płacy minimalnej. W Luksemburgu sięga ona 1400 EURO miesięcznie, w Holandii przekracza 1200, w Belgii, Francji, Wielkiej Brytanii, Irlandii - 1000, natomiast w Czechach wynosi zaledwie równowartość 199 EURO. Czeska płaca minimalna jest odrobinę niższa niż polska (201 EURO), ale za to dwukrotnie wyższa niż np. na Słowacji. Niższe stawki minimalne otrzymują także mieszkańcy Estonii, Litwy, Łotwy, a także Turcji, Rumunii oraz Bułgarii.
Przeciętne wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej systematycznie rosną od wielu lat. Wzrost płac realnych w Czechach można zaobserwować już od 2001 roku - wzrosły wtedy o 3,8%, a w 2002 r. - o 5,3%. Wydajność pracy zwiększyła się w 2003 roku o 4,1% - czyli rosła wolniej niż wynagrodzenia. Dokładne dane na temat zmian wysokości przeciętnych wynagrodzeń w Czechach od roku 1992 zawiera poniższa tabela.

Tabela 3. Przeciętny poziom miesięcznych wynagrodzeń brutto w Republice Czeskiej
w latach 1992-2003

Rokwynagrodzenia brutto
w EURO
1992142
1993178
1994211
1995250
1996296
1997327
1998358
1999387
2000439
2001457
2002535
2003554
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.
Czesi zarabiają dziś przeciętnie więcej niż Polacy. W 2000 r. zarobek brutto statystycznego Polaka - w przeliczeniu 364 EURO miesięcznie - przekraczał płacę statystycznego Czecha o 69 EURO. W pierwszym kwartale roku 2001 przeciętny Czech zarabiał o 40 EURO mniej od naszego średniego wynagrodzenia - 477 EURO. W drugim kwartale średnie płace czeskie znacznie wyprzedziły polskie. Statystyczny czeski pracownik zarabiał wówczas 522 EURO. Pensja pracownika polskiego wynosiła natomiast przeciętnie 463 EURO. Poziom życia w Czechach to obecnie ok. 50% średniej niemieckiej (w Polsce - 52%).
Średnia miesięczne płaca brutto w 2003 roku wyniosła w Czechach 554 EURO miesięcznie, czyli ok. 2,6 tys. zł. Dla porównania w Polsce w 2003 r. średnia płaca brutto wyniosła, według danych Głównego Urzędu Statystycznego, 2201,47 zł. Najlepiej zarabiającą grupą czechów są pracownicy branży IT - z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem brutto 1116 EURO (czyli ok. 5,5 tys. zł), zaś najniższe płace mają rolnicy i leśnicy - ok. 367 EURO miesięcznie (1,8 tys. zł). Dokładne dane na temat rozkładu wysokości wynagrodzeń Czechów, w zależności od rodzaju działalności gospodarczej, pokazuje poniższa tabela.

Tabela 4. Średnie miesięczne wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej w 2003 roku
ze względu na rodzaj działalności gospodarczej oraz płeć

Rodzaj działalnościŚrednie miesięczne
wynagrodzenie brutto
w EURO
OgółemMężczyźniKobiety
Ogółem554624465
Usługi finansowe10481603767
Przemysł wydobywczy641667496
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę634666537
Nieruchomości628713507
Transport, gospodarka magazynowa i łączność600635526
Administracja publiczna572645530
Budownictwo544554469
Przemysł541611418
Handel i naprawy541669417
Produkcja528602410
Ochrona zdrowia i opieka społeczna510668476
Edukacja502614461
Hotele i restauracje461517419
Rolnictwo; Łowiectwo i Leśnictwo; Rybołówstwo424451362
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Czeskiego Urzędu Statystycznego.
Najwyższe zarobki spośród ujętych w tabeli rodzajów działalności wystąpiły w usługach finansowych. Dotyczy to zarówno mężczyzn jak i kobiet, przy czym kobiety zarabiają w finansach połowę z tego, co ich koledzy. Najgorzej płacąca branża w przypadku mężczyzn to rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo, rybołówstwo. Czeszkom najgorzej powodzi się w również w rolnictwie, łowiectwie i leśnictwie, rybołówstwie, ale także w produkcji, branży handlowej i hotelarskiej. Dobrze wynagradzane kobiety pracują natomiast (oprócz usług finansowych) np. w administracji publicznej.
Przez cały niemal okres transformacji dolarowa wartość średnich wynagrodzeń Czechów była sporo niższa niż w Polsce. Od 2001 roku te różnice jednak maleją, ponieważ okres ten jest pomyślny dla wynagrodzeń Czechów. Skala podwyżek płac nominalnych wskazuje, że tempo wzrostu wynagrodzeń było w Czechach w latach 2001 - 2002 o około 10 pkt. procentowych większe od tempa wzrostu PKB.

Tabela 5. Średnie miesięczne wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej w 2003
ze względu na strukturę własności przedsiębiorstw oraz płeć

Typ własności firmyŚrednie miesięczne wynagrodzenie brutto w EURO
OgółemMężczyźniKobiety
Większość udziałów skarbu państwa649703526
Większość udziałów w rękach prywatnych571639465
Prywatna553616445
Publiczna529607484
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Czeskiego Urzędu Statystycznego.
Jak widać w powyższej tabeli Czesi pracujący w firmach całkowicie prywatnych nie zarabiają zbyt dobrze - niższa przeciętna pensja jest jedynie w firmach całkowicie państwowych. W Republice Czeskiej 60 % pracowników nie osiąga poziomu przeciętnego wynagrodzenia. Na taką sytuację wpływa przede wszystkim sektor publiczny. Najwyższe przeciętne wynagrodzenia uzyskują Czesi pracujący w firmach z przewagą udziałów skarbu państwa, ale posiadających również kapitał prywatny. Niezależnie od rodzaju firmy rzuca się w oczy dysproporcja w przeciętnych zarobkach kobiet i mężczyzn w firmach o takiej samej strukturze własności.
Kolejne różnice w wynagrodzeniach mężczyzn i kobiet w Czechach zobaczyć można w poniższej tabeli pokazującej średnie wynagrodzenia brutto kobiet i mężczyzn w różnych przedziałach wiekowych.

Wykres 2. Średnie miesięczne wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej w 2003 roku
ze względu na wiek oraz płeć (w EURO)

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Czeskiego Urzędu Statystycznego.
Jak widać mężczyźni zarabiają najwięcej w przedziale wiekowym od 35 do 39 lat, oraz niewiele mniej w wieku od 60 do 64 lat. Zdecydowanie najniższe zarobki mają natomiast panowie w wieku od 15 do 19 lat, czyli na ogół uczący się jeszcze lub nieposiadający wykształcenia nawet średniego. Kolejne mało zarabiające grupy to przedziały wiekowe od 20 do 24 lat (ponownie brak wyższego wykształcenia, a także pierwsze prace) oraz wiek przedemerytalny - od 65 lat wzwyż. Kobiety także najmniej zarabiają w wieku 15 do 19 lat. Jednak już wynagrodzenia w przedziale wiekowym 20-24 lat są wyższe niż kolejne pod względem wysokości wynagrodzenia w wieku przedemerytalnym (65 lat i więcej). Jest to więc odwrotnie niż w przypadku mężczyzn. Najwięcej kobiety zarabiają w wieku od 55 do 59 lat, a więc ponownie różnią się tu od mężczyzn. Inną istotną różnicą, jest - obok zdecydowanie niższego poziomu wynagrodzeń - ich większe spłaszczenie u kobiet. Różnice pomiędzy przeciętnymi wynagrodzeniami w różnych przedziałach wiekowych u kobiet są znacznie mniejsze niż u mężczyzn.
Kobiety ciągle zarabiają mniej niż mężczyźni, nawet w wypadku jednakowej pracy. Największe różnice między wynagrodzeniem kobiet i mężczyzn są w Pradze, gdzie kobieta zarabia 70% pensji mężczyzny. Największe różnice są na stanowiskach kierowniczych i w bankowości. Najmniejsze różnice wystąpiły w przypadku pracowników niewykwalifikowanych, urzędników oraz nauczycieli. Przykłady różnic w wysokości wynagrodzeń między kobietami a mężczyznami w grupach zawodowych zawiera poniższa tabela.

Tabela 6. Średnie miesięczne wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej w 2003 roku
w wybranych grupach zawodowych ze względu płeć

Grupa stanowiskŚrednie miesięczne wynagrodzenie brutto w EURO
OgółemMężczyźniKobiety
Politycy, kadra kierownicza11371308768
Samodzielni specjaliści735852632
Technik, pracownik służby zdrowia, pedagog592695518
Urzędnicy450541426
Pracownicy w usługach i handlu375445331
Rolnicy i rybacy355377334
Rzemieślnicy467493351
Obsługa maszyn461498371
Praca fizyczna324372286
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Czeskiego Urzędu Statystycznego.
Powyższa tabela (w zakresie ujętych w niej zawodów) pokazuje, że w Republice Czeskiej, najwyższy poziom zarobków jest wśród polityków i kadry kierowniczej. W tej grupie wystąpiła również największa rozbieżność między wynagrodzeniami pomiędzy płciami. Kobiety mają jednak wyraźnie niższe wynagrodzenia również w pozostałych grupach stanowisk. Co ciekawe najmniejsza różnica występuje na stanowiskach związanych z rolnictwem i rybołówstwem.
Sytuacja dyskryminacji pod względem wynagrodzeń nie zmienia się niestety ze względu na wykształcenie. Nawet kobiety z wyższym wykształceniem zarabiają znacznie mniej niż mężczyźni. Okazuje się nawet, że im wyższe wykształcenie, tym różnica między zarobkami kobiet i mężczyzn jest większa. Zagadnienie to ilustruje poniższa tabela.

Tabela 7. Średnie miesięczne wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej w 2003 roku
ze względu na poziom wykształcenia oraz płeć

Poziom wykształceniaŚrednie miesięczne wynagrodzenie brutto w EURO
OgółemMężczyźniKobiety
Podstawowe369430329
Zawodowe441482344
Średnie566650499
Wyższe licencjackie625760549
Wyższe9741 119729
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Czeskiego Urzędu Statystycznego.
Jak można się było domyślić, najlepiej zarabiają pracownicy z wykształceniem wyższym. W republice Czeskiej ponad 12% ludności może się pochwalić takim wykształceniem. Zdecydowanie więcej mężczyzn ma takie wykształcenie. Kobiety z kolei przewyższają liczebnie mężczyzn z wykształceniem wyższym - licencjackim. Największą liczebnie grupą pracowników są w Czechach osoby z wykształceniem zawodowym. Tendencja ta powtarza się w przypadku mężczyzn, natomiast najwięcej kobiet ma wykształcenie średnie. Poziom wynagrodzeń rośnie wraz ze wzrostem wykształcenia, zarówno u mężczyzn jak i kobiet.

Wykres 3. Średnie miesięczne wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej w 2003 roku
ze względu na staż pracy oraz płeć (w EURO)

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Czeskiego Urzędu Statystycznego.
Wraz ze wzrostem stażu pracy wynagrodzenia zarówno kobiet jak i mężczyzn stale rosną, co ciekawe jednak tylko do 12- tego roku pracy. W tym okresie następuje spadek poziomu przeciętych wynagrodzeń obu płci. U kobiet wynagrodzenia zaczynają znów powoli rosnąć z jednym wyjątkiem - przedziałem 19-20 lat stażu. U mężczyzn wynagrodzenia po przepracowaniu 13 lat utrzymują się na podobnym poziomie.
Koszty pracy w Republice Czeskiej
Stosunkowo wysokie koszty pracy w Czechach czynią ten kraj jednym z mniej atrakcyjnych miejsc lokowania fabryk globalnych, spośród ośmiu krajów wstępujących do Unii Europejskiej. Czechy pomimo najwyższych kosztów pracy w regionie i stosunkowo wysokich obciążeń podatkowych firm stoją jednak w rankingu opłacalności inwestycyjnej trochę wyżej niż Polska i Węgry dzięki najlepiej rozwiniętej infrastrukturze. Średni koszt zatrudnienia jednej osoby w przemyśle i usługach, ponoszony przez pracodawcę sięgał 22,70 EURO za godzinę w Unii i 3,47 w krajach kandydujących, w tym 3,90 EURO w Czechach. Koszty te obejmują zarówno płace, jak i podatki i składki na ubezpieczenie społeczne. Udział wynagrodzenia w kosztach siły roboczej jest w Czechach porównywalny ze średnią unijną (75,7 %). W Czechach podatki i składki na ubezpieczenia społeczne pochłaniają wyższy odsetek kosztów siły roboczej niż w Polsce.


Anna Postół

Bibliografia:
  1. http://www.cxo.pl/news/63797.html
  2. Czeski Urząd Statystyczny, http://www.czso.cz
  3. Eurostat, http://www.europa.eu.int/comm/eurostat/
  4. http://www.euroinfo.org.pl
  5. http://www.oczechach.info
  6. http://www.weh.cz

Data publikacji: 05.05.2004

 
Ocena: Kliknij aby ocenić 

 
napisz do nas



Wynagrodzenie brutto - ile to jest netto?
Wszystkie podane w artykule stawki wynagrodzeń są kwotami brutto. Zawierają potrącane od pensji składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Kalkulator brutto - netto pozwala na szybkie przeliczenie podanych stawek na pensję, którą pracownik otrzyma "na rękę".

Przypominamy, że zgodnie z pkt 2.6 - 2.7 regulaminu kopiowanie, przetwarzanie
i wykorzystywanie tekstów portalu w innych celach niż do użytku osobistego wymaga pisemnej zgody redakcji.
Kontakt: media@sedlak.pl

rynekpracy.pl sedlak.pl raportyplacowe.pl badaniaHR.pl