wynagrodzenia.pl Sedlak & Sedlak
Rejestracja O nas Kontakt Dla mediów
Kup abonament

Struktura wynagrodzeń nauczycieli



Z okazji Dnia Edukacji Narodowej, zwanego potocznie Dniem Nauczyciela, w niniejszym artykule postanowiliśmy opisać strukturę wynagrodzeń nauczycieli.


Regulacje prawne

Wynagrodzenia nauczycieli regulowane są głównie przez Kartę Nauczyciela oraz szereg rozporządzeń różnych ministerstw (szczegółowy wykaz w bibliografii). Zgodnie z Kartą (art. 30) wynagrodzenie nauczycieli składa się z czterech głównych składników:
  1. wynagrodzenia zasadniczego,
  2. dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego, za warunki pracy,
  3. wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, wynagrodzenia za zastępstwa,
  4. nagród i innych świadczeń.


Ustawa reguluje również poziom średniego wynagrodzenia nauczycieli (tabela 1). Jego wysokość ustalana jest, jako procent kwoty bazowej określanej corocznie w ustawie budżetowej.

Tabela 1. Wysokość średniego wynagrodzenia nauczycieli
z różnym stopniem awansu zawodowego

poziom awansu zawodowego nauczyciela

wysokość wynagrodzenia
(jako % kwoty bazowej*)

wysokość wynagrodzenia
(w PLN)

stażysta

100

2 717,59

kontraktowy

111

3 016,52

mianowany

144

3 913,33

dyplomowany

184

5 000,37

Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie obowiązujących przepisów prawa
* wysokość kwoty bazowej dla nauczycieli w 2013 roku to: 2 717,59 PLN


Struktura wynagrodzenia nauczycieli według GUS

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 2010 roku wynagrodzenie nauczycieli składało się w większości z wynagrodzenia zasadniczego. W pensjach nauczycieli gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych (z wyjątkiem nauczycieli kształcenia zawodowego) ta część stanowiła 66% całości. Kolejne 10% stanowiło wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, a premie i nagrody to zaledwie 2%. Tak zwana „trzynastka”, czyli dodatkowe roczne wynagrodzenie w jednostkach sfery budżetowej, stanowiła przeciętnie 7% płacy całkowitej. Nieopisane przez GUS, inne składniki płacy, stanowiły 15%. W pozostałych grupach specjalistów nauczania i wychowania (poza nauczycielami akademickimi) struktura wynagrodzeń całkowitych była podobna.

Wykres 1. Struktura wynagrodzenia całkowitego nauczycieli* według GUS
Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie GUS
* dotyczy nauczycieli gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych (z wyjątkiem nauczycieli kształcenia zawodowego)


Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli na przestrzeni ostatnich lat

Wysokość wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli uwarunkowana jest osiągniętym stopniem awansu zawodowego. Im wyższy stopień awansu, tym wyższa płaca podstawowa. W 2013 roku stawki minimalnych wynagrodzeń podstawowych nauczycieli nie zmieniły się w stosunku do roku poprzedniego. Zasadnicza płaca minimalna dla nauczycieli dyplomowanych wynosi więc 3 109 PLN. Nauczyciel mianowany otrzymuje podstawę w wysokości 2 647 PLN, kontraktowy – 2 331 PLN, a stażysta – 2 265 PLN miesięcznie.

Tabela 2. Minimalne wynagrodzenia zasadnicze brutto nauczycieli z tytułem zawodowym magistra
i przygotowaniem pedagogicznym* w latach 2005-2013 (w PLN)

rok

poziom awansu zawodowego

stażysta

kontraktowy

mianowany

dyplomowany

2005

1 143

1 355

1 716

2 059

2006

1 160

1 375

1 742

2 090

2007

1 218

1 444

1 829

2 195

2008

1 418

1 644

2 014

2 380

2009

1 906

1 962

2 227

2 616

2010

2 039

2 099

2 383

2 799

2011

2 182

2 246

2 550

2 995

2012

2 265

2 331

2 647

3 109

2013

2 265

2 331

2 647

3 109

Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie obowiązujących przepisów prawa
* poziom wynagrodzenia minimalnego w tej grupie nauczycieli jest najwyższy, niższe wynagrodzenie minimalne przysługuje
na przykład nauczycielom z tytułem licencjata lub inżyniera lub z tytułem magistra, ale bez przygotowania pedagogicznego

Od 2010 roku wynagrodzenie nauczycieli zmieniało się w jednakowym tempie, niezależnie od poziomu awansu zawodowego. W 2010 i 2011 wzrosło o 7% w porównaniu do roku poprzedniego. W 2012 wzrost ten wyhamował i wyniósł 4%. W bieżącym roku wynagrodzenia nauczycieli pozostały niezmienione w stosunku do ich poziomu z roku 2012.

Ciekawa jest dynamika płac nauczycieli na przełomie lat 2007-2009. W 2007 roku płace wszystkich grup nauczycieli wzrosły o 5%. W roku kolejnym jednak najbardziej wzrosły wynagrodzenia stażystów (16%) oraz nauczycieli kontraktowych (14%). Nauczyciele mianowani i dyplomowani otrzymywali pensje większe o odpowiednio: 10% i 8%.
Na przełomie lat 2008-2009 ponownie gwałtownie wzrosły wynagrodzenia nauczycieli stażystów (34%) oraz nauczycieli mianowanych (19%). Płace osób z największym doświadczeniem rosły bardziej stabilnie, bez tak spektakularnych skoków.

Wykres 2. Dynamika zmian minimalnych wynagrodzeń miesięcznych nauczycieli
na różnych stopniach awansu zawodowego na w latach 2005/2013
Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie obowiązujących przepisów prawa


Różnice w wynagrodzeniach zasadniczych na poszczególnych stopniach awansu zawodowego

Opisany powyżej gwałtowny wzrost poziomu wynagrodzeń nauczycieli pracujących na niższych poziomach awansu zawodowego w latach 2008-2009 oraz w mniejszym stopniu 2007-2008, wpłynął na wyrównanie się różnic płac podstawowych. W 2005 roku wynagrodzenie nauczyciela kontraktowego stanowiło 119% płacy minimalnej stażysty. Wysokość tego wskaźnika wyniosła 150% dla nauczycieli mianowanych, zaś dla dyplomowanych: 180%. W 2013 roku płace zasadnicze nauczycieli kontraktowych stanowiły zaledwie 103% wynagrodzeń stażystów. Na wyższych stopniach było to odpowiednio 117% dla kontraktowych i 137% dla dyplomowanych.

Wykres 3. Różnice w minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym nauczycieli
na różnych stopniach awansu zawodowego (wynagrodzenie nauczyciela stażysty=100%)
Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie obowiązujących przepisów prawa


Dodatki do wynagrodzeń

Wysokość poszczególnych dodatków ustalana jest jako wartość procentowa wynagrodzenia zasadniczego otrzymywanego przez nauczyciela. Dodatki, które może otrzymywać nauczyciel opisane zostały w poniższej tabeli.

Tabela 3. Dodatki do wynagrodzenia zasadniczego przysługujące nauczycielom

rodzaj dodatku

wysokość dodatku

(% wynagrodzenia zasadniczego)

motywacyjny

do 50%

funkcyjny dla:

dyrektora/ wicedyrektora,

innego stanowiska kierowniczego

5-100%

funkcyjny dla:

wychowawcy,

doradcy metodycznego,

nauczyciela-konsultanta,

opiekuna stażu

2-20%

za pracę w trudnych lub uciążliwych warunkach

do 50%

za wysługę lat

(przysługuje dopiero od 4 roku pracy)

1% za każdy rok pracy,

maksymalnie do 20%

za pracę w porze nocnej

15% godzinowej stawki wynagrodzenia zasadniczego – za każdą godzinę pracy w porze nocnej

za pracę na wsi lub mieście do 5 000 mieszkańców

10%

Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie obowiązujących przepisów prawa

Poza przedstawionymi w powyższej tabeli dodatkami, które nauczyciele mogą otrzymywać regularnie, przepisy przewidują jeszcze inne, potencjalne korzyści. Opisano je w tabeli 4.

Tabela 4. Inne bonusy przysługujące nauczycielom

rodzaj bonusu

wysokość bonusu

13 pensja

(dla pracowników sektora budżetowego)

8,5% rocznego wynagrodzenia całkowitego

nagroda dla nauczyciela dyplomowanego

za uzyskanie tytułu profesora oświaty

6 ostatnio pobieranych wynagrodzeń zasadniczych

nagroda jubileuszowa

za 20 lat pracy – 75% wynagrodzenia miesięcznego;

za 25 lat pracy – 100% wynagrodzenia miesięcznego;

za 30 lat pracy – 150% wynagrodzenia miesięcznego;

za 35 lat pracy – 200% wynagrodzenia miesięcznego;

za 40 lat pracy – 250% wynagrodzenia miesięcznego.

zasiłek na zagospodarowanie dla nauczycieli, którzy osiągnęli stopień nauczyciela kontraktowego 2 lata od dnia rozpoczęcia pierwszej pracy

jednorazowo, 2-miesięczne

wynagrodzenie zasadnicze

doskonalenie zawodowe

(szkolenia, studia, kursy)

budżet (w ramach budżetu organu prowadzącego szkołę) dla wszystkich nauczycieli w wysokości 1% planowanych rocznych środków przeznaczanych
na wynagrodzenia

Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie obowiązujących przepisów prawa

Poza wymienionymi w powyższych tabelach dodatkami i bonusami, nauczycielom przysługują jeszcze między innymi coroczne świadczenie urlopowe o zmiennej wysokości, dodatek mieszkaniowy (dotyczy on tylko niewielkiej części nauczycieli) oraz urlop dla poratowania zdrowia. Ten ostatni benefit uprawnia do rocznej przerwy w pracy z prawem do zachowania wynagrodzenia i dodatku za wysługę lat i innych świadczeń. Jednorazowo może trwać maksymalnie rok, a w ciągu całej kariery zawodowej czas trwania urlopów dla poratowania zdrowia nie może przekroczyć łącznie 3 lat.


Wynagrodzenie nauczycieli w Polsce i w innych krajach

Porównując pracę nauczycieli w różnych krajach, należy brać pod uwagę wiele czynników poza poziomem wynagrodzenia całkowitego. Do czynników tych należy między innymi czas pracy spędzony na uczeniu. Według raportu Education at a Glance 2013, wydanego przez OECD (dane dotyczące wynagrodzeń i czasu pracy pochodzą z 2011 roku), w Polsce liczba godzin spędzanych przez nauczycieli „przy tablicy”, byłą jedną z najniższych. Podobnie kształtował się poziom przeciętnych rocznych wynagrodzeń całkowitych – również były one jednymi z najniższych. Na wykresie 4 całkowite wynagrodzenia roczne (w parytecie siły nabywczej, PPP, wyrażonym w USD) nauczycieli szkół podstawowych w Polsce zestawiono z wybranymi europejskimi krajami. Podobnie została przedstawiona roczna liczba godzin spędzana przez nauczycieli „przy tablicy”.

Wykres 4. Przeciętne roczne wynagrodzenie całkowite oraz liczba godzin pracy nauczycieli
w wybranych krajach (PPP wyrażony w USD)
Źródło: opracowanie Sedlak & Sedlak na podstawie OECD, Education at a Glance 2013


Adam Wrona

Bibliografia:
1. Education at a Glance 2013. OECD Indicators, OECD, 2013.
2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 roku, Karta Nauczyciela, wraz z późniejszymi zmianami, tekst jednolity.
3. Ustawa z dnia 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, wraz z późniejszymi zmianami.
4. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 roku, w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, wraz z późniejszymi zmianami (rozporządzenia zmieniające z lat: 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012,2013).
5. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2009 roku, w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej.

Data publikacji: 14.10.2013

 
Ocena: Kliknij aby ocenić 

 
napisz do nas



Zobacz także artykuły z kategorii Inne: Wynagrodzenia egzaminatorów na prawo jazdy (bezpłatny)
Zarobki operatorów wózków widłowych (bezpłatny)
Wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej w 2012 roku (bezpłatny)



Przypominamy, że zgodnie z pkt 2.6 - 2.7 regulaminu kopiowanie, przetwarzanie
i wykorzystywanie tekstów portalu w innych celach niż do użytku osobistego wymaga pisemnej zgody redakcji.
Kontakt: media@sedlak.pl

rynekpracy.pl sedlak.pl raportyplacowe.pl badaniaHR.pl